Diyarbakır’ın Çınar ilçesindeki 3 bin yıllık Roma garnizonu Zerzevan Kalesi’nde yürütülen arkeolojik kazılarda yeni bir dönem başladı. Bölgedeki köylerde yaşayan 35 kadın, İŞKUR desteğiyle yürütülen projede görev alarak Mithras Tapınağı’ndan sarnıçlara uzanan tarihi yapıların gün yüzüne çıkarılmasında aktif rol oynuyor.
BUGÜNKÜ HABERLER / DİYARBAKIR
UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi’nde yer alan ve Roma İmparatorluğu’nun doğudaki son askeri garnizonu olarak bilinen Zerzevan Kalesi, bölge halkı için yeni bir istihdam kapısına dönüştü. Diyarbakır’ın Çınar ilçesine bağlı Demirölçek Mahallesi yakınlarında bulunan ve dünyanın en iyi korunmuş Mithras Tapınağı'na ev sahipliği yapan kalede, artık bölge kadınlarının da emeği var.
Çınar Kaymakamlığı tarafından hazırlanan ve Türkiye İş Kurumu’nun (İŞKUR) "İşgücü Uyum Programı" kapsamında hayata geçirilen proje ile çevre köylerden Demirölçek ve Aşağıkonak’ta yaşayan 35 kadın, arkeolojik kazı ekibine dahil edildi. Yaklaşık 6 ay sürecek proje kapsamında kadınlar, aldıkları özel eğitimin ardından sahada uzman arkeologlara destek veriyor.
Mala ve Fırçalarla Geçmişe Yolculuk
2014 yılından bu yana Kültür ve Turizm Bakanlığı, Diyarbakır Valiliği ve Dicle Üniversitesi iş birliğiyle sürdürülen kazılar, bu yıl "Geleceğe Miras Projesi" çerçevesinde 12 aya yayılmış durumda. Haftanın üç günü kalede çalışan kadın işçiler, ellerinde mala ve fırçalarla tarihi kalıntıları titizlikle temizliyor.
Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Aytaç Coşkun, bu yıl ilk kez bu kadar yoğun bir kadın istihdamı sağlandığını belirtti. Coşkun, özellikle konut yapılarının olduğu alanlarda kadınların çalışmasının önemine dikkat çekerek şunları söyledi:
"Bu yıl 35 kadınla tarihi yeniden gün yüzüne çıkarıyoruz. Kendilerine gerekli arkeolojik eğitimleri verdik. Zerzevan Kalesi’ndeki konutlar, askerlerin ve sivillerin yaşadığı, dolayısıyla en çok bulgunun ve yanıtlanması gereken soruların olduğu yerler. Bu hassas alanların kadın eliyle ortaya çıkarılması, kazının seyri açısından büyük önem taşıyor."
“Kendi Köyümdeki Tarihi Korumak Gurur Verici”
Proje, kadınlara sadece ekonomik getiri sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda yaşadıkları coğrafyanın tarihine sahip çıkma bilinci de kazandırıyor. Kazı ekibinde yer alan ve üniversite sınavına hazırlanan Helin Alan, daha önce sadece uzaktan izlediği kalede çalışmanın kendisi için sürpriz olduğunu ifade etti.
Arkeoloji bölümünde okumak istediğini belirten Alan, "Haftanın üç günü kalede çalışarak aile bütçesine katkı sağlıyorum, kalan dört günde ise Yükseköğretim Kurumları Sınavı’na (YKS) hazırlanıyorum. Kendi ayaklarımın üzerinde durmak ve bu tarihi dokuya sahip çıkmak tarif edilemez bir duygu" şeklinde konuştu.
İlk kez bir işte çalıştığını belirten Eylem Ata ise mahallesinin yanı başındaki bu tarihi alanda görev almaktan duyduğu heyecanı dile getirerek, projenin kendilerine özgüven kattığını vurguladı.
Hedef: Kalıcı İstihdam ve Turizm
Çınar Kaymakamı Zikrullah Erdoğan da kazı alanındaki incelemeleri sırasında projenin sosyal etkilerine değindi. Erdoğan, çalışmanın kadınları iş gücüne ve sosyal hayata kazandırmayı hedeflediğini belirterek, "Kadınlarımız sahada çok mutlu. Roma’nın sınır garnizonunda tarihe ışık tutuyorlar. Projenin devamlılığı için görüşmelerimiz sürecek" dedi.
Yılda yüz binlerce yerli ve yabancı turisti ağırlayan Zerzevan Kalesi'nde; sur kalıntıları, gözetleme kuleleri, kilise, kaya mezarları ve devasa su sarnıçları gibi yapılar bulunuyor. Kazıların hızlanmasıyla birlikte, bölgenin turizm potansiyelinin artması ve UNESCO Asıl Listesi’ne girmesi hedefleniyor.
Kadınların hassas dokunuşlarıyla ilerleyen çalışmalar, binlerce yıllık tarihin üzerindeki tozun alınmasına ve Zerzevan'ın gizemlerinin aydınlatılmasına katkı sunmaya devam ediyor.