Geleneksel Türk tiyatrosunun sembolü olan "Kavuk"u İsmail Hakkı Dümbüllü'den devralan, 1998 yılında Devlet Sanatçısı unvanına layık görülen ve canlandırdığı "Mahmut Hoca" karakteriyle nesillerin hafızasına kazınan usta oyuncu Münir Özkul, vefatının 8. yıl dönümünde saygı ve özlemle anılıyor.
BUGÜNKÜ HABERLER – Türk sinemasının ve tiyatrosunun köşe taşlarından biri olan, "Hababam Sınıfı"nın disiplinli ama şefkatli "Mahmut Hoca"sı, "Bizim Aile"nin onurlu babası "Yaşar Usta"sı Münir Özkul, aramızdan ayrılalı tam 8 yıl oldu. 5 Ocak 2018’de hayata gözlerini yuman usta sanatçı, geride bıraktığı yüzlerce film ve tiyatro oyunuyla sanatseverlerin kalbindeki yerini korumaya devam ediyor.
Sahne Tozunu Küçük Yaşta Yuttu
15 Ağustos 1925 tarihinde İstanbul’da dünyaya gelen Özkul, sanat hayatına henüz lise yıllarında adım attı. İstanbul Erkek Lisesi’nde eğitim gördüğü sırada, 1937 yılında Bakırköy Ortaokulu’nda ilk sahne deneyimini yaşadı. Profesyonel tiyatro yaşamına ise 1948 yılında Ses Tiyatrosu’nda sahnelenen "Aşk Köprüsü" oyunuyla başladı.
Özkul’un kariyerindeki en önemli dönüm noktalarından biri, Türk tiyatrosunun batılı anlamda kurucusu sayılan Muhsin Ertuğrul’un yönetimindeki "Küçük Sahne"ye geçişi oldu. Burada John Steinbeck’ten "Fareler ve İnsanlar", John Millington Synge’den "Babayiğit" gibi dünya klasiklerinde rol alarak oyunculuk yeteneğini kanıtladı.
Geleneksel Tiyatronun "Kavuklu"su
Münir Özkul, sadece modern tiyatroda değil, geleneksel Türk tiyatrosunda da bir mihenk taşı kabul edildi. Geleneksel tiyatronun son büyük temsilcisi İsmail Hakkı Dümbüllü, 1968 yılında, Kel Hasan Efendi’den devraldığı simgesel öneme sahip "Kavuk"u Münir Özkul’a devretti. Bu olay, Özkul’un tuluat tiyatrosundaki ustalığının en büyük tescili oldu.
Sadık Şendil’in "Kanlı Nigar" oyunundaki performansıyla 1968’de İlhan İskender Armağanı’nı kazanan sanatçı, Haldun Taner’in "Sersem Kocanın Kurnaz Karısı" oyunundaki rolüyle de Avni Dilligil, Ulvi Uraz ve İsmet Küntay gibi prestijli ödüllerin sahibi oldu.
Sinemanın Unutulmaz Baba Figürü
Tiyatro sahnelerindeki başarısını beyaz perdeye de taşıyan Özkul, özellikle 1970’li yıllarda Arzu Film ekolü ve yönetmen Ertem Eğilmez ile yaptığı çalışmalarla efsaneleşti. "Mavi Boncuk", "Sev Kardeşim", "Gülen Gözler", "Neşeli Günler", "Aile Şerefi" ve "Gırgıriye" gibi yapımlarda, Türk sinemasının bir diğer efsanesi Adile Naşit ile unutulmaz bir ikili oluşturdu.
Rıfat Ilgaz’ın ölümsüz eseri "Hababam Sınıfı" serisinde canlandırdığı "Kel Mahmut" (Mahmut Hoca) karakteri, eğitimci kimliğiyle disiplini ve sevgiyi harmanlayan, öğrenciyi koruyan tavrıyla izleyicinin gönlünde taht kurdu. "Bizim Aile" filmindeki "Yaşar Usta" karakteriyle fabrika patronuna karşı yaptığı "Bak beyim, sana iki çift lafım var..." tiradı ise Türk sinema tarihinin en ikonik sahnelerinden biri olarak hafızalara kazındı.
Devlet Tarafından Tescillenen Başarı
Sanat yaşamı boyunca pek çok ödüle değer görülen Özkul, 1998 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından "Devlet Sanatçısı" unvanı ile onurlandırıldı. Sanatçı ayrıca, 2015 yılında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü’ne layık görüldü.
Usta oyuncu, 1972’de "Sev Kardeşim" filmiyle Altın Portakal Film Festivali’nde "En İyi Erkek Oyuncu" ödülünü, 1977’de ise "Bizim Aile" filmindeki rolüyle Azerbaycan Film Festivali Özel Ödülü’nü kazandı.
Atatürk’ün Keşfettiği Yetenek
Münir Özkul ile ilgili az bilinen anekdotlardan biri de Muhsin Ertuğrul’un anılarında yer almaktadır. Ertuğrul, "İnsan ve Tiyatro Üzerine Gördüklerim" adlı kitabında, Özkul’un henüz 12 yaşındayken Ankara’da sahneye çıktığı bir oyunu Mustafa Kemal Atatürk’ün de izlediğini belirtir. Oyundan sonra Atatürk’ün kuliste küçük Münir ile tanıştığı ve kendisine "Çocuk, sen çok büyük bir tiyatrocu olacaksın" dediği aktarılmaktadır.
Uzun yıllar KOAH ve demans hastalığı ile mücadele eden usta çınar, 5 Ocak 2018’de İstanbul’daki evinde 92 yaşında hayata veda etti. Cenazesi Bakırköy Mezarlığı’ndaki aile kabristanına defnedilen Münir Özkul, ardında Türk halkının her daim tebessümle hatırladığı sayısız eser bıraktı.