Trakya Tohumcular Derneği, yerli hibrit ayçiçeği tohumlarının küresel firmaların ürünleriyle rekabet edebilir seviyeye geldiğini açıkladı. Devlet desteğiyle pazar payını yüzde 2’den yüzde 15’e çıkaran sektör, kısa vadede bu oranı yüzde 50’ye taşımayı hedefliyor.
Türkiye’nin stratejik tarım ürünlerinden ayçiçeğinde, yerli tohum geliştirme çalışmaları ve sağlanan devlet destekleri somut sonuçlarını vermeye başladı. Trakya Tohumcular Derneği Başkanı İbrahim Toruk, yürütülen Ar-Ge çalışmaları ve Tarım ve Orman Bakanlığı’nın teşvikleri sayesinde, ayçiçeği tohumculuğunda dışa bağımlılığın büyük ölçüde kırıldığını duyurdu.
Küresel Rakiplerle Başa Baş Verim
Yerli tohumculuk sektörünün geldiği noktayı değerlendiren İbrahim Toruk, yerli hibrit ayçiçeği tohumlarının artık uluslararası firmaların yıllardır piyasaya hakim olan çeşitleriyle rekabet edebildiğini vurguladı. Sahadaki üretim denemelerine dikkat çeken Toruk, "Aynı tarlada yan yana ekim yapıldığında, yerli tohum ile ithal tohum arasındaki verim farkı yüzde 5 gibi çok düşük bir bantta seyrediyor. Bu sonuçlar, yerli çeşitlerimizin ne kadar rekabetçi ve verimli olduğunu kanıtlıyor" ifadelerini kullandı.
Bu başarının arkasında Trakya Kalkınma Ajansı, Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM), Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü (BÜGEM) ve üniversitelerin ortaklaşa yürüttüğü yoğun bir çalışma süreci bulunuyor.
2026 Sezonu İçin Üreticiye Destek Müjdesi
Yerli tohum kullanımını teşvik etmek amacıyla uygulanan destekleme modelinin detayları da netleşti. 2026 üretim sezonu için temel destek katsayısının 310 lira olarak belirlendiğini hatırlatan Toruk, bu desteğin yüzde 60’ının doğrudan üreticiye yansıtılacağını belirtti.
Yeni modele göre, yerli hibrit ayçiçeği tohumu kullanan çiftçiler dekara 186 lira destek ödemesi alacak. İthal tohum kullanan üreticilere ise herhangi bir destekleme ödemesi yapılmayacak. Toruk, maliyet avantajını şu sözlerle açıkladı:
"Piyasada bir torba yerli ayçiçeği tohumunun fiyatı yaklaşık 9 bin lira seviyesinde. Sağlanan devlet desteği hesaplandığında, bu tutarın 4 bin 650 lirası devlet tarafından karşılanmış oluyor. Bu durum üreticimiz için çok ciddi bir maliyet avantajı sağlıyor."
Kuraklığa Dayanıklı Yerli Çeşitler Yaygınlaşıyor
İklim değişikliği ve kuraklık riskine karşı yerli tohumların daha dirençli olduğu belirtiliyor. Özellikle Trakya bölgesinde yaşanan kuraklık nedeniyle ayçiçeği ekim alanlarında kısmi bir düşüş beklendiğini ifade eden Toruk, yerli çeşitlerin kurak koşullara adaptasyonunun yüksek olduğuna dikkat çekti.
Su tüketimi mısır ve pamuğa göre daha düşük olan ayçiçeğinin üretim haritası da genişliyor. Söke Ovası, Çukurova, Amik Ovası ve Hatay gibi bölgelerde, su kısıtı nedeniyle çiftçilerin ayçiçeği üretimine yönelmesi ve ekim alanlarının artması öngörülüyor.
Hedef: Pazarın Yarısına Hakim Olmak
Türkiye'de yerli hibrit ayçiçeği tohumlarının pazar payı, sağlanan teşvikler ve artan güvenle birlikte yüzde 2 seviyelerinden yüzde 15'e yükseldi. Sektör temsilcileri, yakalanan bu ivmeyle kısa vadede pazar payını yüzde 50'ye çıkarmayı hedefliyor. Toruk, çiftçilere Türk tohumculuğuna ve yerli çeşitlere güvenmeleri çağrısında bulundu.