Kayseri’nin simgelerinden biri olan ve teknolojinin gelişmesiyle unutulmaya yüz tutan meşhur Yahyalı halısı, başlatılan kültürel seferberlikle yeniden hayat buluyor. İlçede kapı kapı dolaşılarak hayata geçirilen projede, 30 yıl aradan sonra tezgaha dönen kadınlar asırlık motifleri ilmek ilmek işliyor.
Kayseri’nin Yahyalı ilçesi, kendine has motifleri ve kök boyasıyla ünlü halı dokumacılığını yeniden canlandırmak için önemli bir adım attı. Geçmişte bölge halkının en önemli geçim kaynaklarından biri olan ancak sanayileşme ve değişen tüketim alışkanlıkları nedeniyle üretimi durma noktasına gelen geleneksel halıcılık, Şehit Adem İlkkılıç Halk Eğitim Merkezi bünyesinde açılan özel bir kursla tekrar gündeme geldi.
İlçede yaşayan ve çocukluklarında öğrendikleri bu zanaatı uzun yıllardır icra etmeyen 18 kadın, kurulan atölyede bir araya geldi. Yaklaşık 30 yıllık bir aranın ardından yeniden tezgah başına geçen ustalar, hafızalarındaki motifleri tazeleyerek kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılmasına öncülük ediyor.
Doğal Malzemelerle Geleneksel Üretim
Yahyalı halısının en belirgin özelliği olan doğal boyama teknikleri, kurulan atölyede aslına uygun şekilde uygulanıyor. Kursiyerler, yün ipleri renklendirmek için kimyasal boyalar yerine bölgeden elde edilen çamur, asma yaprağı ve ceviz kabuğu gibi tamamen doğal materyalleri kullanıyor. Bu sayede dokunan halıların, Yahyalı'nın o meşhur parlaklığına ve dayanıklılığına sahip olması hedefleniyor.
"Kapı Kapı Gezerek Kursiyer Aradık"
Projenin hayata geçirilme sürecinin zorlu olduğunu belirten Şehit Adem İlkkılıç Halk Eğitim Merkezi Müdürü Hatice Yetişen, ilçedeki bu kültürel değeri canlandırmak için büyük çaba sarf ettiklerini ifade etti.
Göreve başladığı günden itibaren halıcılığı yeniden canlandırmayı hedeflediğini belirten Yetişen, sürecin detaylarını şöyle aktardı:
"Geçmiş yıllarda halıcılık Yahyalı’da aile ekonomisinin bel kemiğiydi. Ancak teknolojinin ilerlemesiyle bu zanaat yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. İlk etapta yaptığım araştırmalarda beklediğim ilgiyi göremedim. Ancak pes etmeyerek muhtarlarla toplantılar düzenledik, ev ev gezerek insanları ikna etmeye çalıştık. Başlangıçta zorlansak da kursun açıldığını duyan ve bu işe gönül vermiş kadınlarımız aramıza katıldı."
Şu anda 10 tezgahta 18 kursiyerle üretime devam ettiklerini vurgulayan Yetişen, atölyenin kadınlar için aynı zamanda bir terapi merkezi işlevi gördüğünü, Yahyalı Kaymakamlığı, Belediye ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün de malzeme temini konusunda projeye tam destek verdiğini kaydetti.
Yarım Asırlık Özlem Sona Erdi
Kursa katılan kadınlar için tezgah başına dönmek sadece bir üretim faaliyeti değil, aynı zamanda geçmişe yapılan duygusal bir yolculuk anlamı taşıyor.
Kursiyerlerden 60 yaşındaki Cennet Yalçınkaya, halı dokumayı çocukken annesinden öğrendiğini belirterek, "Aradan 30 yıl geçti. Kursun açıldığını duyunca heyecanla, koşa koşa geldim. Halı dokumayı gerçekten özlemişiz, burası bize terapi gibi geliyor" ifadelerini kullandı.
Benzer duyguları paylaşan bir diğer kursiyer Saniye Şanlı (60) ise evlendikten sonra ilçe dışına çıkması nedeniyle dokumacılıktan uzak kaldığını dile getirdi. Şanlı, "Çocukluk çağımızda başladığımız bu işe tekrar dönünce çok mutlu oldum. Hiçbir şeyi unutmamışız; burada her şeyi bir kenara bırakıp sadece işime ve modellerime odaklanıyorum" dedi.
Yaklaşık 20 yıl öncesine kadar ilçenin en büyük gelir kapısı olan halıcılık sayesinde pek çok ailenin çocuklarını okuttuğunu hatırlatan kursiyer Hacer Kara da, amaçlarının bu kültürü kendi çocuklarına öğreterek Yahyalı halısının gelecekte de var olmasını sağlamak olduğunu vurguladı.