Rus gazını Karadeniz altından Türkiye ve Avrupa’ya taşıyan TürkAkım, işletmeye alınışının 6. yıl dönümünü kutluyor. Ukrayna transit hattının devre dışı kalmasıyla birlikte TürkAkım, Rus gazının Avrupa’ya ulaştığı tek boru hattı güzergahı olarak enerji denklemindeki yerini sağlamlaştırdı.
ANKARA – Rusya ile Türkiye arasındaki enerji iş birliğinin en somut sembollerinden biri olan TürkAkım Doğal Gaz Boru Hattı, faaliyetteki 6. yılını geride bırakıyor. Resmi açılışı 8 Ocak 2020’de yapılan ve Karadeniz’in derinliklerinden geçerek Avrupa’nın enerji haritasını değiştiren proje, özellikle kuzeydeki jeopolitik krizlerin gölgesinde stratejik bir "can damarı"na dönüştü.
Avrupa İçin Tek Güzergah Kaldı
Rusya’nın Anapa kentinden başlayıp Kırklareli’nin Kıyıköy beldesine ulaşan 930 kilometre uzunluğundaki çift hatlı proje, toplamda 31,5 milyar metreküp yıllık gaz taşıma kapasitesine sahip. Hattın 15,75 milyar metreküplük ilk fazı Türkiye’nin iç talebini karşılarken, aynı kapasitedeki ikinci hat Bulgaristan üzerinden Avrupa pazarlarına gaz iletiyor.
Projenin 6. yılında kazandığı kritik önemin temelinde ise Ukrayna üzerinden yapılan sevkiyatın durması yatıyor. Rus gazının Avrupa'ya taşınmasını sağlayan Ukrayna transit anlaşmasının 1 Ocak 2025 itibarıyla sona ermesi ve yenilenmemesi, kıta Avrupası için TürkAkım'ı Rus gazına erişimde tek boru hattı alternatifi haline getirdi.
Hat Tam Kapasiteye Yakın Çalışıyor
Enerji piyasalarındaki veriler, hattın kullanım oranlarının son dönemde zirve yaptığını gösteriyor. Sektör uzmanlarına göre, Ukrayna rotasının kapanmasıyla birlikte Avrupa’nın gaz talebi TürkAkım’ın ikinci hattına yüklendi. Energy Aspects verilerine göre, 2024-2025 döneminde hat neredeyse tam kapasiteyle çalıştı. Önceki yıllarda yüzde 80 civarında seyreden doluluk oranı, Avrupa’nın alternatif rota arayışıyla birlikte sınıra dayandı.
Gelecek Senaryoları ve 2027 Eşiği
Hattın kısa vadede vazgeçilmez bir konuma yükselmesine rağmen, orta ve uzun vadeli projeksiyonlar Avrupa Birliği'nin (AB) karbonsuzlaşma ve Rus gazından çıkış hedefleriyle şekilleniyor.
Analistlere göre, AB’nin 2027 yılı sonuna kadar Rus gazını tamamen yasaklama planı ve 2026'da yasal bağlayıcılık kazanması beklenen düzenlemeler, TürkAkım’ın Avrupa akışını gelecekte sınırlayabilir. Uzmanlar, 2028 yılından itibaren hat üzerinden Avrupa'ya giden gaz miktarının yıllık 3 milyar metreküpe kadar düşebileceğini öngörüyor. Bu hacmin büyük kısmının, Rus gazına bağımlılığı devam eden Sırbistan gibi ülkelerin talebini karşılamaya yönelik olacağı tahmin ediliyor.
Türkiye'nin "Enerji Merkezi" Hedefine Katkı
TürkAkım, Türkiye’nin enerji arz güvenliğine sağladığı doğrudan katkının yanı sıra, Ankara’nın bölgesel bir gaz ticaret merkezi (hub) olma stratejisini de destekliyor.
Kuzey Akım hatlarındaki hasarlar ve Ukrayna rotasının kapanması, Türkiye’yi Rus gazı için zorunlu ve güvenli bir geçiş koridoru haline getirdi. Türkiye, hem boru hattı gazını hem de genişleyen LNG (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) altyapısını birleştirerek, bölgede fiyatların belirlendiği bir pazar oluşturmayı hedefliyor. Uzmanlar, BOTAŞ’ın artan LNG kapasitesi ve boru hattı çeşitliliği sayesinde, sadece bir transit ülke olmanın ötesine geçerek gaz ticaretinde oyun kurucu bir pozisyon elde edebileceğini vurguluyor.