Türkiye'de 2019 yılında hayata geçirilen plastik poşetlerin ücretlendirilmesi uygulamasıyla, 2025 sonuna kadar olan süreçte 2 milyon 844 bin 596 ton plastik atık oluşumunun önüne geçildi.
Türkiye'de çevre kirliliğiyle mücadele ve "Sıfır Atık" politikası çerçevesinde yürürlüğe giren plastik alışveriş poşetlerinin ücretlendirilmesi uygulaması, yedinci yılını geride bırakırken somut çevresel kazanımlar sağladı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre, uygulamanın başladığı 1 Ocak 2019 tarihinden 2025 yılına kadar geçen süreçte plastik atık hacminde ciddi bir düşüş kaydedildi.
Milyonlarca Ton Atık Kaynağında Durduruldu
Perakende noktalarında plastik poşetlerin tüketicilere ücret karşılığı verilmesini zorunlu kılan düzenleme sayesinde, gereksiz plastik kullanımı önemli ölçüde azaldı. Resmi verilere göre, 2019-2025 dönemini kapsayan 7 yıllık süreçte toplam 2 milyon 844 bin 596 ton plastik atığın oluşumu daha kaynağındayken engellendi.
Bu rakam, sadece atık yönetimi açısından değil, aynı zamanda plastik üretimi için gerekli olan hammadde ithalatının azaltılması ve üretim süreçlerinden kaynaklanan karbon emisyonlarının düşürülmesi açısından da kritik bir önem taşıyor.
Tüketim Alışkanlıkları Değişti
Uygulama öncesinde Türkiye'de kişi başı plastik poşet kullanım oranları oldukça yüksek seviyelerdeyken, ücretli sistemin devreye girmesiyle birlikte vatandaşların alışveriş alışkanlıklarında köklü değişiklikler meydana geldi. Çok kullanımlık bez çantalar, fileler ve diğer taşıma ekipmanlarının kullanımı yaygınlaştı.
Marketlerde ve mağazalarda poşetlerin kasalarda okutulması zorunluluğu, tüketicileri "ihtiyaç kadar tüketim" bilincine yönlendirirken, doğada çözülmesi yüzyıllar süren ve deniz ekosistemini tehdit eden plastiklerin kontrolsüzce çevreye saçılmasının önüne geçilmesinde etkili bir bariyer oluşturdu.
Çevresel ve Ekonomik Kazanım
Plastik poşet kullanımındaki bu sert düşüş, atık depolama sahalarındaki yükü hafiflettiği gibi, belediyelerin atık toplama ve bertaraf maliyetlerinde de tasarruf sağladı. Oluşumu engellenen yaklaşık 2,8 milyon tonluk atık, aynı zamanda petrol türevi hammadde tasarrufu anlamına geliyor.
Bakanlık yetkilileri, uygulamanın başladığı günden bu yana elde edilen verilerin, çevre politikalarının sürdürülebilirliği açısından umut verici olduğunu belirtiyor. Gelecek dönemde de "Sıfır Atık" hedefleri doğrultusunda plastik kullanımını azaltmaya yönelik tedbirlerin ve farkındalık çalışmalarının devam etmesi bekleniyor.