İstanbul'da düzenlenen Türkiye Yapay Zeka Zirvesi'nde açıklanan yeni eylem planı, Türkiye'nin yapay zeka alanında "farkındalık" aşamasından "kapasite ve egemenlik" aşamasına geçiş stratejisini ortaya koyuyor.
Tersane İstanbul’da düzenlenen Türkiye Yapay Zeka Zirvesi’nde, Türkiye'nin önümüzdeki beş yıllık dönemini şekillendirecek olan 2026-2030 Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı kamuoyuna duyuruldu. Açıklanan yeni plan, yapay zekanın getirdiği küresel dönüşümü stratejik bir öncelik olarak ele alırken; Türkiye'nin bu teknolojide sadece bir kullanıcı değil, aynı zamanda kendi çözümlerini üreten bir aktör olma kararlılığını simgeliyor.
Yeni yol haritası "fark et, istifade et, üret, yönet" şeklinde belirlenen dörtlü bir mimari üzerine kuruldu. Bu yaklaşım, Türkiye'nin teknoloji politikalarında dijital egemenlik odaklı yeni bir döneme girdiğine işaret ediyor. Küresel ölçekte gücün artık veri işleme, hesaplama altyapısı ve özgün model üretebilme kapasitesiyle ölçüldüğü bu dönemde, ulusal eylem planı teknik bir kılavuz olmanın ötesinde stratejik bir beyan niteliği taşıyor.
Odaklanma ve Sıklet Merkezi Stratejisi
Yapay zeka teknolojilerinde ABD ve Çin gibi devlerin sahip olduğu devasa sermaye ve hesaplama gücü göz önüne alındığında, Türkiye'nin kaynaklarını tüm alanlara dağıtmak yerine belirli niş alanlara yoğunlaştırması planın en kritik yapı taşlarından birini oluşturuyor. Benzer bir odaklanma stratejisi daha önce savunma sanayisinde insansız hava araçları (İHA) alanında uygulanmış ve Türkiye'yi küresel bir oyuncu haline getirmişti. Yeni plan kapsamında da benzer şekilde yapay zekada bir "sıklet merkezi" belirlenmesi ve bu alanda derinleşilmesi hedefleniyor.
Stratejinin başarısı için iki temel kulvar belirlenmiş durumda: İlki seçilen niş alanda küresel ölçekte geliştirici ve öncü olmak; ikincisi ise bürokrasiden tarıma, sanayiden hizmet sektörüne kadar diğer tüm alanlarda yapay zekayı etkin bir şekilde kullanarak genel bir verimlilik artışı yakalamak.
Kamu Alıcı Rolüyle Yerli Girişimleri Destekleyecek
Zirvede dikkat çeken en önemli başlıklar arasında, kamu sektörünün yerli yapay zeka çözümlerinde "ilk alıcı" konumunda olacağının belirtilmesi yer aldı. Savunma sanayisindeki talep odaklı büyüme modelinin sivil yapay zeka ekosistemine de taşınmasını hedefleyen bu adımın, yerli girişimler için can suyu olması bekleniyor. Ayrıca TÜBİTAK gibi köklü kurumlar aracılığıyla yapay zeka odaklı yeni proje çağrılarının açılması ve araştırmacıların desteklenmesi planlanıyor.
Eylem planı kapsamında toplumsal yapay zeka okuryazarlığının artırılması, KOBİ ağırlıklı bir yapıya sahip olan Türkiye özel sektörünün dijital ve yeşil dönüşüm süreçlerine entegrasyonu da öncelikli başlıklar arasında tanımlandı.
Güvenlik ve Şeffaflık Dengesi
Açıklanan vizyon belgesinde yapay zekanın bir egemenlik ve güvenlik meselesi olarak konumlandırılması, konunun devlet ajandasında en üst sıralarda yer almasını ve kaynak tahsisinin hızlanmasını kolaylaştırıyor. Bununla birlikte, uzmanlar bu güvenlik odaklı yaklaşımın katılımcılık, şeffaflık ve akademik iş birliği alanlarında sınırlandırıcı olmaması gerektiğine dikkat çekiyor. Yapay zeka standartlarının belirlenmesinde ve büyük dil modellerinin geliştirilmesinde çok sesliliğin ve ortak aklın korunmasının, eylem planını kalıcı bir toplumsal kabiliyete dönüştüreceği öngörülüyor.