Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, plastik kirliliğinin önüne geçmek amacıyla çatal, kaşık ve pipet gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin satışını yasaklamaya hazırlanıyor. Yıl sonunda yürürlüğe girmesi planlanan düzenlemeyle yılda 1,5 milyar liralık atık yönetimi tasarrufu hedefleniyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, doğayı korumak ve plastik atık yükünü hafifletmek amacıyla hazırladığı yeni yönetmeliği tamamlama aşamasına getirdi. "Avrupa Birliği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi" ile uyumlu olarak geliştirilen düzenlemenin, sivil toplum kuruluşları ve sektör temsilcilerinin görüşlerinin alınmasının ardından bu yılın sonunda resmen yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Hazırlanan taslak yönetmelik; plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (köpük) üretilen gıda ve içecek kapları, kulak pamukları ve pipet gibi doğada çözünmesi yüzyıllar süren tek kullanımlık ürünlerin piyasaya arzını tamamen durdurmayı öngörüyor. Söz konusu ürünlerin yerine doğa dostu olan ahşap, cam, porselen ve karton alternatiflerin teşvik edileceği belirtiliyor.
Devasa Çevresel ve Ekonomik Kazanım
Bakanlık verilerine göre, uygulamanın hayata geçmesiyle birlikte Türkiye'nin yıllık karbon salımında 1,5 milyon ton karbondioksite eşdeğer bir azalma sağlanacak. Aynı zamanda atık yönetimi maliyetlerinden de her yıl yaklaşık 1,5 milyar liralık tasarruf edilmesi planlanıyor.
İkinci aşamada ise kısmen plastikten üretilmiş bardak ve gıda kapları, kargo poşetleri ile ıslak mendil gibi ürünlerin tüketimini azaltmaya yönelik ek kısıtlama ve özel işaretleme tedbirleri devreye alınacak.
Tüketim Rakamları Korkutucu Boyutta
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) işbirliğiyle yapılan araştırmalar, tek kullanımlık plastiklerin ne kadar geniş bir kullanım alanına sahip olduğunu gözler önüne seriyor. Sadece 2022 yılına ait verilere göre Türkiye'de toplam 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi. Bu devasa miktarın içinde 155 bin 935 ton içecek şişesi, 120 bin ton plastik bardak ve 32 bin 406 ton çatal-kaşık grubu başı çekiyor.
Diğer yandan, vatandaşların bu dönüşüme hazır olduğu görülüyor. Yapılan anketlere göre, toplumun yüzde 77,65'i günlük hayatında tek kullanımlık plastikleri daha az kullanmayı desteklerken, yüzde 60,02'si çevreye zarar veren bu ürünlerin tamamen yasaklanmasına olumlu bakıyor. Katılımcıların büyük bir çoğunluğu, kağıt, karton, metal ve porselen gibi çok kez kullanılabilen çevre dostu alternatiflere geçişi destekliyor.