Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT), 2025 yılını sınai mülkiyet hakları açısından "atılım yılı" olarak kayıtlara geçirdi. Kurum Başkanı Muhammed Zeki Durak, 220 binden fazla başvuru ile rekor kırıldığını ve Türkiye’nin dünyanın en büyük 20 patent ofisi arasına girdiğini açıkladı.
Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT), Türkiye'nin üretim ve inovasyon kapasitesini ortaya koyan 2025 yılı sınai mülkiyet verilerini kamuoyu ile paylaştı. TÜRKPATENT Başkanı Muhammed Zeki Durak, 2025 yılında toplam 220 bin 757 sınai mülkiyet hakkı başvurusu yapıldığını belirterek, bu rakamların Türkiye'nin teknolojik dönüşümünde kritik bir eşiğin aşıldığını gösterdiğini vurguladı.
Yerli Patent Başvurularında Çift Haneli Artış
"Milli Teknoloji Hamlesi" vizyonu doğrultusunda yürütülen çalışmaların somut çıktılarını almaya başladıklarını belirten Durak, yerli patent başvurularındaki istikrarlı yükselişe dikkat çekti. 2024 yılında ilk kez beş haneli rakamlara ulaşan yerli patent başvuruları, 2025 yılında yüzde 12’lik bir artışla 11 bin 394’e yükseldi.
Kurum verilerine göre 2025 yılındaki başvuru dağılımı şu şekilde gerçekleşti:
- Yerli Patent: 11 bin 394
- Yerli Faydalı Model: 3 bin 927
- Yerli Marka: 164 bin 657
- Yerli Tasarım: 40 bin 258
- Coğrafi İşaret: 521
Aynı dönemde tescil işlemleri de hız kesmedi. Yıl boyunca 3 bin 738 patent, 1.835 faydalı model, 113 bin 722 marka ve 41 bin 362 tasarım tescil edilerek koruma altına alındı. Yerli patent tescillerinde sağlanan yüzde 10'luk artış ise AR-GE çalışmalarının ürüne dönüşme hızındaki ivmeyi ortaya koydu.
Türkiye Dünyanın En Büyük 20 Patent Ofisi Arasında
Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) tarafından yayımlanan küresel göstergeler, Türkiye'nin uluslararası arenadaki konumunun güçlendiğini teyit etti. Türkiye, patent ofisleri sıralamasında 5 basamak birden yükselerek 23'üncülükten 18'inciliğe çıktı ve tarihinde ilk kez dünyanın en büyük 20 patent ofisi arasına adını yazdırdı.
TÜRKPATENT Başkanı Durak, WIPO raporuna yansıyan diğer çarpıcı sıralamaları ise şöyle özetledi:
- Yerli Tasarım Başvuruları: Dünya 3'üncüsü
- Yerli Marka Başvuruları: Dünya 6'ncısı
- Yerli Patent Başvuruları: Dünya 10'uncusu
Kadın Buluşçularda Dünya Liderliği
Raporun en dikkat çeken verilerinden biri ise kadın mucitlerin başarısı oldu. Türkiye, uluslararası patent başvurularında (PCT) yüzde 26,1'lik kadın buluşçu oranıyla dünya sıralamasında birinci sırada yer aldı. Bu veri, Türkiye'deki inovasyon ekosisteminde kadınların rolünün küresel ortalamaların çok üzerinde olduğunu belgeledi.
AB Tescilinde Rekor Yıl: 15 Yeni Coğrafi İşaret
Yerel üretimi ve bölgesel kalkınmayı destekleyen coğrafi işaretler konusunda da 2025 yılı, Avrupa Birliği (AB) nezdinde en verimli dönem oldu. 2013-2023 yılları arasında toplamda sadece 8 ürün tescil ettirilebilmişken, sadece 2025 yılı içerisinde 15 yeni Türk ürünü AB tescili alarak koruma altına girdi. Bu atakla birlikte AB'de tescilli coğrafi işaret sayısı 44'e yükseldi.
2025 yılında Avrupa Birliği'nden tescil alarak uluslararası marka değerini artıran ürünler şunlar oldu: Silifke yoğurdu, Aydın memecik zeytini, Aydın çam fıstığı, Erzincan tulum peyniri, Afyon pastırması, Afyon sucuğu, Antep fıstık ezmesi, Mut zeytinyağı, Kırkağaç kavunu, Hatay kaytaz böreği, Gaziantep lahmacunu, İpsala pirinci, Bursa kestane şekeri, Yenice ıhlamur balı ve Maraş çöreği.
Durak, elde edilen bu sonuçların sadece istatistiki bir başarı olmadığını, Türkiye'nin markalaşma ve katma değerli üretim hedeflerine doğrudan hizmet ettiğini belirtti.