Karadeniz Teknik, Bursa Teknik ve Kahramanmaraş Sütçü İmam üniversitelerinden bir araya gelen bilim insanları, kenevir atıklarını bor ve zeolit ile birleştirerek araçların yakıt sistemlerinde kullanılacak hafif ve dayanıklı kompozit malzemeler geliştirdi.
Trabzon Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ), Bursa Teknik Üniversitesi ve Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi bünyesindeki 10 akademisyen, otomotiv sektöründe dışa bağımlılığı azaltacak ve çevresel sürdürülebilirliği artıracak önemli bir projeye imza attı. Akademik heyet, tarımsal atık statüsündeki keneviri, bor ve zeolit madenleriyle işleyerek araç yakıt sistemlerinin kritik parçalarını üretmek üzere harekete geçti.
Kenevir Atıkları Yüksek Teknolojiye Dönüşüyor
KTÜ Orman Fakültesi Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ayfer Dönmez Çavdar’ın yürütücülüğünü üstlendiği "Biyokömür Kullanarak Araçlar İçin Çevre Dostu ve Sürdürülebilir Yakıt Sistemi Bileşenlerinin Geliştirilmesi ve Üretimi" projesi, 2021 yılından bu yana devam eden laboratuvar çalışmalarının ardından somut çıktı aşamasına geldi. TÜBİTAK Üniversite Sanayi İşbirliği Destek Programı tarafından fonlanan proje kapsamında, yakıt depoları, yakıt hatları ve yakıt pompaları gibi bileşenlerin üretiminde kullanılacak yerli kompozit malzemeler geliştirildi.
Proje ekibi, Türk Patent ve Marka Kurumu'na gerekli başvuruları yaparak teknolojinin tescil sürecini başlattı. Çalışmaların hedefinde, gelecek yıl itibarıyla laboratuvar ortamından çıkıp seri üretime uygun prototiplerin hazırlanması bulunuyor.
Otomotivde Hafiflik ve Isı Dayanımı Sorunu Çözülüyor
Geliştirilen malzemenin en büyük avantajı, otomotiv endüstrisinin en önemli gündem maddelerinden biri olan "araç hafifletme" hedefine doğrudan katkı sağlaması. Prof. Dr. Çavdar ve ekibi, mevcut plastik bazlı malzemelerin yerine geçecek olan bu yeni kompozitin, hem araç ağırlığını düşüreceğini hem de karbon salınımını azaltacağını belirtiyor.
Geleneksel üretimde kullanılan doğal liflerin 200 santigrat derece üzerindeki sıcaklıklarda bozulmaya uğraması, bugüne kadar sektörde önemli bir engel teşkil ediyordu. Proje ekibi, kenevir atıklarını "biyokömür" (biochar) formuna dönüştürerek bu sorunu aştı. Biyokarbon haline getirilen kenevir, yüksek ısılarda eriyen termoplastik kompozitlerle uyumlu hale gelerek dayanıklı bir yapı oluşturuyor.
Bölgesel Kalkınma ve Stratejik Madenler
Projenin bir diğer stratejik boyutu ise yerli hammadde kullanımı. Orta ve Doğu Karadeniz bölgesinde kenevir üretim potansiyelinin artmasıyla ortaya çıkan tarımsal atıklar, bu proje sayesinde katma değerli bir endüstriyel ürüne dönüşüyor.
Proje ekibinden KTÜ Fen Fakültesi Kimya Bölümü Başkanı Prof. Dr. Sedat Keleş, kenevirin sadece dört ayda yetişen bir bitki olduğunu ve hasat sonrası ciddi miktarda atık bıraktığını vurguladı. Bu atıkların toplanarak bor ve zeolit gibi Türkiye’nin stratejik madenleriyle birleştirilmesi, hem hammadde tedarikini kolaylaştırıyor hem de maliyet avantajı sağlıyor.
Elektriksel İletkenlik Artırıldı
Yakıt sistemlerinde kullanılan malzemelerin güvenliği açısından elektriksel iletkenlik kritik bir önem taşıyor. Mevcut yakıt bileşenlerinde kullanılan plastiklerin yalıtkan olması, statik elektrik birikimi riskini doğurabiliyor.
Konuyla ilgili bilgi veren KTÜ Fen Fakültesi Kimya Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Turgay Kar, geliştirdikleri hibrit kompozitlerde karbon malzemenin elektriksel iletkenliğini artırdıklarını belirtti. Bu sayede, yakıtın dolaştığı parçalarda elektriksel deşarj riski minimize edilerek güvenlik standartları yukarı çekiliyor.
Geniş Akademik Kadro
Disiplinler arası bir çalışma olan projede, farklı üniversitelerden uzman isimler yer alıyor. Kadroda KTÜ’den Prof. Dr. Sevda Boran Torun, Prof. Dr. Tuğrul Çavdar, Doç. Dr. Mustafa Aslan ve Dr. Öğretim Üyesi Ercüment Öztürk; Bursa Teknik Üniversitesi’nden Prof. Dr. Murat Ertaş ve Doç. Dr. Çağatay Taşdemir; Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’nden Prof. Dr. Fatih Mengeloğlu bulunuyor.