Bilecik Şeyh Edebali ve Anadolu Üniversitesi iş birliğiyle geliştirilen yeni nesil organik bileşik, gıdalarda bozulmaya yol açan dirençli mantar türlerinin hücresel yapısını bozarak raf ömrünü uzatmayı hedefliyor.
BUGÜNKÜ HABERLER / BİLECİK
Küresel gıda güvenliğini tehdit eden ve her yıl tonlarca ürünün israf edilmesine neden olan küflenme sorununa karşı Türk bilim insanlarından önemli bir çözüm geldi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi (BŞEÜ) ve Anadolu Üniversitesi akademisyenlerinden oluşan beş kişilik bir araştırma ekibi, yaklaşık üç yıl süren laboratuvar çalışmaları sonucunda, gıdalarda üreyen mantar ve küfleri etkisiz hale getiren "tiyazol" kökenli yeni bir bileşik sentezledi.
Dirençli Mantarlara Karşı Hücresel Müdahale
Kasım 2022'de başlatılan ve Ekim 2025'te başarıyla sonuçlanan proje, mevcut gıda koruyucularına direnç kazanan mikroorganizmalara odaklandı. BŞEÜ Mühendislik Fakültesi Biyomühendislik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ülküye Dudu Gül liderliğindeki ekipte, Anadolu Üniversitesi Eczacılık Fakültesi'nden Prof. Dr. Leyla Yurttaş, Doç. Dr. Asaf Evrim Evren, Dr. Öğretim Üyesi Merve Baysal ve Araştırma Görevlisi Aybüke Züleyha Kaya yer aldı.
Geliştirilen yeni nesil bileşiğin, özellikle peynir, turşu, meyve suyu ve pirinç gibi temel gıda maddelerinde sıklıkla görülen Candida glabrata, Candida albicans ve Aspergillus versicolor türü mantarlar üzerinde etkili olduğu belirlendi. Laboratuvar testleri, sentezlenen maddenin bu mantarların hücre yapılarını bozarak çoğalmalarını durdurduğunu kanıtladı.
Uluslararası Bilim Dünyasında Yankı Uyandırdı
BŞEÜ laboratuvarlarında gerçekleştirilen doğrulama testleri ve toksikolojik analizler, bileşiğin gıdalarda kullanıma uygun olduğunu ortaya koydu. Türk akademisyenlerin bu başarısı, uluslararası bilim camiasının da dikkatini çekti. Çalışmanın sonuçları, gıda kimyası alanında dünyanın en saygın yayınlarından biri kabul edilen ve "Q1" kategorisinde yer alan "Food Chemistry" dergisinin Ocak sayısında yayımlandı.
"Milli Servetin Korunmasına Katkı Sağlayacak"
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Ülküye Dudu Gül, gıdalardaki küflenmenin sadece bir kalite sorunu değil, aynı zamanda küresel bir biyogüvenlik ve halk sağlığı meselesi olduğuna dikkat çekti. Modern gıda zincirinin, dirençli organizmalarla mücadele edebilmek için yenilikçi stratejilere ihtiyaç duyduğunu belirten Gül, şu ifadeleri kullandı:
"Sentezlenen bileşiğin mantarlar üzerinde 'gelişimi engelleyici' etkiye sahip olduğu ve 'potansiyel gıda koruyucu madde' olarak değerlendirilebileceği saptanmıştır. Bu tür alternatif koruyucular, sadece gıda kalitesini artırmakla kalmıyor, aynı zamanda ürün kayıplarını önleyerek milli servetin korunmasına da katkı sağlıyor."
Ekip, bilimsel rüştünü ispatlayan bu yeni bileşiğin endüstriyel kullanımı ve piyasaya sürülmesi için gerekli yasal prosedürlerin ardından girişimlere başlamayı planlıyor.