Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), enflasyon hesaplamasında kullanılan sepeti ve ağırlıkları güncelledi. Baz yılının 2025 olarak belirlendiği yeni sistemde simit ve hazır pizzalar sepete girerken, dizel otomobiller ve kravat gibi ürünler liste dışı kaldı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), tüketici fiyat endeksi (TÜFE) hesaplamalarında temel alınan ürün sepetini ve harcama ağırlıklarını, değişen tüketim alışkanlıklarını daha doğru yansıtmak amacıyla yeniledi. Kurum, 2026 yılı itibarıyla hesaplamalarda "2003=100" olan temel yılı "2025=100" olarak değiştirdi ve Avrupa Birliği standartlarına uyum çerçevesinde yeni bir sınıflandırma sistemine geçti.
428 Madde ve 972 Çeşit Ürün Takip Edilecek
TÜİK’in gerçekleştirdiği güncellemeyle birlikte, 2026 yılı enflasyon sepetinde 428 madde ve 972 madde çeşidi dikkate alınacak. Her ay 81 il ve 239 ilçeden, 39 binin üzerinde iş yerinden ve 5 bini aşkın konuttan fiyat derlenecek. Toplamda her ay yaklaşık 636 bin 640 fiyat verisi analiz edilerek enflasyon oranları hesaplanacak.
Sepete Girenler ve Çıkanlar: Simit Geldi, Kravat Gitti
Tüketim alışkanlıklarındaki değişimi merkeze alan güncelleme ile sepete 38 yeni madde eklenirken, kullanımı azalan 30 madde sepetten çıkarıldı.
Yeni dönemde simit, yöresel peynirler, hazır pizza ve börekler, okul forması, bebek elbisesi, termos ve otomobil ekspertiz ücreti gibi kalemler enflasyon hesabına dahil edildi.
Öte yandan, tüketimi azalan veya temsil gücünü yitiren kravat, kakao, yufka, tıraş malzemeleri ve gazeteler sepetten çıkarıldı. Dikkat çeken bir diğer değişiklik ise otomotiv grubunda yaşandı. Dizel otomobiller madde olarak tamamen sepetten çıkarılırken, bunun yerine "benzinli, elektrikli ve hibrit otomobiller" başlığı altında yeni çeşitler eklendi.
Ulaştırma ve Lokanta Harcamalarının Ağırlığı Arttı
Yeni sistemde harcama gruplarının enflasyon üzerindeki ağırlıkları da hanehalkı bütçe anketlerine göre yeniden düzenlendi. Tüketicilerin harcama kalıplarındaki değişim, ağırlıklara doğrudan yansıdı.
- Ulaştırma: Grubun ağırlığı yüzde 15,34’ten yüzde 16,62’ye yükseldi.
- Lokanta ve Konaklama: Ağırlık yüzde 8,31’den yüzde 11,13’e çıkarıldı.
- Gıda: Gıda ve alkolsüz içeceklerin ağırlığı sınırlı bir düşüşle yüzde 24,96’dan yüzde 24,44’e geriledi.
- Konut: En sert düşüş konut grubunda görüldü; ağırlık yüzde 15,21’den yüzde 11,40’a çekildi.
Ayrıca, "Sigorta ve Finansal Hizmetler" başlığı altında yeni bir harcama grubu oluşturuldu ve bu grubun ağırlığı yüzde 1,07 olarak belirlendi.
Dijital Ürünler İçin Yeni Sınıflandırma
TÜİK, güncelleme kapsamında "Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması" (COICOP-2018) sistemine geçiş yaptı. Bu değişiklikle birlikte özellikle dijital ürünler ve dijital içerik tüketimine ilişkin kategoriler daha belirgin hale getirildi ve eski sistemdeki belirsiz tanımlar ortadan kaldırıldı.
Yetkililer, baz yılı güncellemesinin geçmiş verilerin yeniden hesaplanması anlamına gelmediğini, sadece mevcut verilerin güncel tüketim yapısına uygun olarak yeni bir referans noktasıyla takip edileceğini vurguladı. Bu nedenle manşet enflasyon serisinde bir kopuş yaşanmayacak, ancak alt gruplarda daha detaylı bir analiz imkanı doğacak.