ABD Yüksek Mahkemesi'nin tarife kararının ardından Beyaz Saray’ın geri adım atmak yerine gümrük duvarlarını yükseltmesi, küresel piyasalarda "belirsizlik geri döndü" endişesine yol açtı.
Küresel ticaretin seyri, Washington'dan gelen son hamlelerle yeniden belirsiz bir rotaya girdi. ABD Yüksek Mahkemesi'nin, Başkan Donald Trump'ın gümrük tarifelerini yasaya aykırı bulmasının ardından Trump yönetiminin bu karara yeni ve daha kapsamlı tarifelerle yanıt vermesi, piyasalardaki risk algısını değiştirdi. Ekonomistlere göre, ticaret savaşlarında tansiyonun yükselme ihtimali, geçtiğimiz yıla kıyasla çok daha güçlü.
Hollanda merkezli finans kuruluşu ING tarafından yayımlanan son analiz, piyasaların karşı karşıya olduğu riskin boyutunu gözler önüne serdi. ING Think Küresel Makro Başkanı Carsten Brzeski ve Uluslararası Başekonomist James Knightley’in imzasını taşıyan notta, Yüksek Mahkeme'nin Cuma günü verdiği iptal kararına rağmen, Beyaz Saray'ın tarife ajendasından vazgeçmesinin beklenmediği vurgulandı.
"Belirsizlik Dönemi Geri Döndü"
Analizde, Trump’ın mahkeme kararının hemen ardından yaptığı açıklamaların ve aldığı yeni aksiyonların, gümrük duvarlarını indirmek bir yana, daha da tahkim etme niyetini açıkça gösterdiği belirtildi. Ekonomistler, mevcut tabloyu şu sözlerle özetledi: "Belirsizlik geri döndü. Özellikle Avrupa liderlerinin son dönemde sergilediği kararlı duruş ve güç gösterisi de denkleme katıldığında, gerginliğin tırmanma riski bir yıl öncesine göre bugün çok daha yüksek."
Yüksek Mahkeme Kararı ve Trump'ın Karşı Hamlesi
Sürecin fitilini ateşleyen gelişme, ABD Yüksek Mahkemesi'nin geçen hafta aldığı karar oldu. Mahkeme, Başkan Trump’ın geçen yıl yürürlüğe koyduğu gümrük vergilerinin dayanağı olan Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası'nın (IEEPA), Başkana bu denli geniş bir tarife yetkisi vermediğine hükmetti.
Ancak bu hukuki engel, Beyaz Saray'ı durdurmadı. Kararın hemen ertesinde Trump, bu kez 1974 Ticaret Yasası'nın 122. Bölümü'nü devreye sokarak tüm ülkelerden yapılacak ithalata yüzde 10 oranında küresel gümrük vergisi getiren kararı imzaladı. Gerilimi daha da tırmandıran adım ise Trump'ın kısa süre sonra bu oranı derhal geçerli olmak üzere yüzde 15'e çıkaracağını duyurması oldu.
"Etkileri Yıllarca Hissedilecek"
Ticaret savaşlarının küresel ekonomide yaratacağı tahribatın kalıcı olabileceği uyarısı, sadece ING analistleriyle sınırlı kalmadı. Londra'da düzenlenen bir toplantıda konuşan İngiltere Merkez Bankası (BoE) Para Politikası Kurulu Üyesi Alan Taylor da benzer endişeleri dile getirdi.
ABD'nin uyguladığı yüksek ithalat vergilerinin geçici bir politika aracı olmaktan çıkıp kalıcı hale geleceğini öngören Taylor, bu durumun tam etkilerinin anlaşılmasının "yıllar alacağını" belirtti. Gümrük vergilerinin halihazırda iki yıl öncesine kıyasla çok daha yüksek seviyelere ulaştığına dikkat çeken Taylor, "Bu nedenle, yaşanan şokun etkilerinin de yıllar boyunca devam etmesini bekleyebiliriz" değerlendirmesinde bulundu.