Merkez Bankası uzmanları, TÜİK'in güncellediği TÜFE sepetindeki ağırlık değişimlerini mercek altına aldı. Analize göre, hizmetler sektörünün sepet içindeki artan ağırlığının ocak ayı verisini sınırlı ölçüde düşürürken, yıllık enflasyonda yaklaşık 1 puanlık yukarı yönlü etki yaratması öngörülüyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) bünyesinde yayınlanan "Merkezin Güncesi" blogunda yer alan yeni bir analiz, enflasyon hesaplamalarında yapılan metodolojik değişikliklerin olası etkilerini ortaya koydu. Ekonomist Dilara Ertuğ ve Kıdemli Uzman Nagihan Özlü tarafından kaleme alınan çalışmada, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) sepetindeki ağırlık güncellemelerinin 2026 enflasyon görünümüne yansımaları değerlendirildi.
Metodolojide Üç Temel Değişiklik
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), uluslararası standartlara uyum çerçevesinde Ocak 2026 itibarıyla enflasyon hesaplama yönteminde kapsamlı yeniliklere gitti. TCMB analizine göre bu süreçte üç ana başlık öne çıktı: tüketim harcama sınıflandırmasının değişmesi, baz yılının 2025 olarak güncellenmesi ve ağırlık hesaplamalarında kullanılan ana veri kaynağının değişmesi.
Yeni sistemde harcama kalemleri, güncel tüketim alışkanlıklarını daha iyi yansıtacak şekilde yeniden düzenlendi. Daha önce 12 olan ana grup sayısı 13’e yükseltilirken, özellikle "Haberleşme" grubu genişletilerek "Bilgi ve İletişim" adını aldı. Benzer şekilde heterojen bir yapıya sahip olan çeşitli mal ve hizmetler grubu ayrıştırılarak sigorta ve finansal hizmetler daha görünür hale getirildi.
Hizmetler Sektörünün Ağırlığı Belirgin Şekilde Arttı
Analizde dikkat çeken en önemli bulgu, harcama gruplarının ağırlıklarındaki değişim oldu. Hanehalkının tüketim kalıplarındaki dönüşüme paralel olarak, hizmetler sektörünün sepetteki payı 7,4 puanlık artış gösterdi. Bu artışta ulaştırma hizmetleri, lokanta, otel ve kültür-eğlence harcamalarındaki yükseliş belirleyici rol oynadı.
Hizmetlerdeki bu artışa karşılık, diğer ana grupların ağırlıklarında düşüş gözlendi. Özellikle enerji grubunun ağırlığı, şebeke suyu ve sübvansiyonların etkisiyle elektrik ve doğal gaz kalemleri öncülüğünde 3,2 puan geriledi. Temel malların ağırlığında ise dayanıklı mallar kaynaklı olarak 3 puanlık bir azalma kaydedildi.
Ocak Ayında Düşüş, Yıllık Bazda Yükseliş Etkisi
TCMB uzmanları, ağırlık değişimlerinin enflasyon verileri üzerindeki matematiksel etkisini de hesapladı. Yapılan analize göre, endeksin yeni ağırlık yapısı, ocak ayı enflasyonunu yaklaşık 0,1 puan azaltıcı yönde etkiledi.
Ancak yıllık projeksiyonlarda durum farklılaşıyor. 2025 yılında mal enflasyonunun yüzde 25, hizmet enflasyonunun ise yüzde 44 seviyesinde gerçekleştiğini hatırlatan uzmanlar, hizmet kalemlerindeki fiyat yapışkanlığına dikkat çekti.
Analizde, 2026 yılında da hizmet enflasyonunun mal enflasyonundan yüksek seyredeceği varsayımı altında şu tespitlere yer verildi:
"Hizmetlerin ağırlığındaki artışın bu seneki enflasyon oranını yukarı yönlü etkileme potansiyeli var. Diğer taraftan, 2025 yılında olduğu gibi 2026 yılında da yıllık hizmet enflasyonunun mal enflasyonuna kıyasla daha hızlı gerilemesi muhtemel. Dolayısıyla, bu iki etki birlikte değerlendirildiğinde hizmetler ağırlık değişiminin yıllık enflasyona yukarı yönlü etkisinin yaklaşık 1 puan olacağı öngörülmektedir."
Bu değerlendirme, hizmetler sektöründeki fiyatlama davranışlarının ve sepetteki artan ağırlığının, 2026 yılı enflasyon mücadelesinde kritik bir değişken olmaya devam edeceğini gösteriyor.