Savunma sanayisindeki başarılı "kümelenme" stratejisi tarım ve hayvancılık sektörüne taşınıyor. Tarım Teknolojileri Kümelenmesi (TÜME), yapay zeka ve yerli teknoloji entegrasyonuyla hayvan sayısını azaltıp verimi artırarak üç yıl içinde 4 bin tam otonom çiftlik kurmayı hedefliyor.
Gıda arz güvenliğini sağlamak ve tarımsal üretimi iklim krizine karşı korumak amacıyla kurulan Tarım Teknolojileri Kümelenmesi (TÜME), savunma sanayisinde uygulanan ve büyük başarı getiren "kümelenme" modelini tarım ekosistemine entegre ediyor. Teknoloji üreten firmalar, akademisyenler, gençler ve üreticileri tek çatı altında toplayan oluşum, tarım ve hayvancılıkta dijitalleşmeyi merkeze alıyor.
TÜME Yönetim Kurulu Üyesi ve Dost Tarım Teknolojileri Üst Yöneticisi Mehmet Fatih Özay, gıdada tam bağımsızlık, iklim değişikliği ve jeopolitik risklere karşı sürdürülebilir bir sistem kurduklarını belirtti. Savunma sanayisindeki bilgi birikimi ve ortak hareket etme kültürünün tarım teknolojilerine uyarlandığını vurgulayan Özay, "Bir işe başlarken sıfırdan başlamak yerine belli bir bilgi birikimi üzerinden başlayarak bir platform oluşturmuş oluyoruz. Kümelenme modeli savunma sanayisindeki bu gelişimin güzel bir örneği, aynısını tarım ve hayvancılıkta uygulamaya çalışıyoruz" ifadelerini kullandı.
Üniversiteler ve Üreticiler Aynı Platformda
İlk olarak TEKNOFEST 2025'te otonom sera ve ahır konseptiyle dikkat çeken TÜME ekosistemine; Boğaziçi Üniversitesi, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Konya Selçuk Üniversitesi, Erzurum Atatürk Üniversitesi ve Bursa Uludağ Üniversitesi de akademik paydaş olarak destek veriyor. Proje kapsamında, geleneksel tarım yöntemleri yerine yapay zeka, görüntü işleme ve robotik sağım sistemlerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor. Üreticilerin artık yalnızca sezgisel olarak değil, doğrudan elde edilen veriler üzerinden karar aldığı bir model inşa ediliyor.
"2 Milyon Hayvanla 20 Milyon Ton Süt Üretilebilir"
Teknolojik dönüşümün Türkiye'nin kırmızı et ve süt üretimindeki kronik sorunlarına doğrudan çözüm sunacağı öngörülüyor. Türkiye'de halihazırda 10 milyon sağmal hayvanla yaklaşık 20 milyon ton süt üretildiğini, bunun hayvan başına yıllık ortalama 2 ton süt anlamına geldiğini belirten Özay, Avrupa standartlarında bu rakamın teknoloji ve genetik iyileştirmelerle 15-16 ton seviyesine çıktığını vurguladı.
Özay, verimlilik artışının stratejik önemine değinerek, "Teknoloji ve genetik çalışmalarla 20 milyon ton sütü 2-3 milyon hayvanla elde edebiliriz. Bu durum, geri kalan 7-8 milyonluk hayvan varlığımızı etteki açığımızı kapatmak için kullanmamıza olanak sağlayacak" açıklamasını yaptı.
4 Bin Otonom Çiftlik Hedefi
Doğru bölgede doğru bitkinin ekilmesi, su kaynaklarının minimum düzeyde tüketilmesi ve kuraklığa dayanıklı tarım uygulamalarının ön plana çıktığı projede, genç üreticilerin sektöre kazandırılmasına büyük önem veriliyor. Sektörde teknoloji kullanımını hızla tabana yaymayı amaçlayan TÜME, bu yıl 40 olan otonom çiftlik sayısını gelecek yıl 400'e, bir sonraki yıl ise 4 bine çıkarmayı planlıyor. Otonom sistemlerin işletilmesinde ise ağırlıklı olarak genç üreticiler eğitim alarak görev yapacak.