Küresel jeopolitik krizler ve tedarik zincirindeki riskler üzerine harekete geçen Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda arz güvenliğini sağlamak amacıyla 2016 yılından bu yana tarımsal kullanımı yasak olan amonyum nitrat gübresine sıkı denetim şartıyla yeniden izin verdi.
Dünya genelinde artan jeopolitik gerilimler ve özellikle Orta Doğu'da yaşanan çatışmalar, tarımsal üretimin en temel girdilerinden olan gübre tedarikini de yakından etkilemeye başladı. ABD ve İsrail'in İran eksenli hamleleri ve Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinde oluşan belirsizlikler üzerine Tarım ve Orman Bakanlığı, tarımsal üretimde yaşanabilecek olası aksaklıkların önüne geçmek için bir dizi yeni tedbiri uygulamaya koydu. Dünyadaki üre gübresinin yüzde 25 ile 35'inin, amonyağın ise yüzde 25-30'unun geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki riskler, uluslararası piyasalarda gübre fiyatlarının artmasına neden oldu.
Gümrük Vergisi Sıfırlandı, İhracat Durduruldu
Bahar döneminde yoğun olarak kullanılan taban ve üst gübrelerde fiyat artışını frenlemek ve çiftçinin ürüne erişimini kolaylaştırmak amacıyla Bakanlık, uygun fiyatlı üre gübresi temini için uygulanan yüzde 6,5 oranındaki gümrük vergisini sıfıra indirdi. İç piyasadaki talebin karşılanması adına amonyum nitrat ve kalsiyum amonyum nitrat gübrelerinin ihracatı durdurulurken, alternatif pazarlardan gübre ve ham madde temini için uluslararası görüşmelere hız verildi.
Amonyum Nitrat Yeniden Sahada
Bakanlık tarafından 81 il valiliğine gönderilen yeni bir genelgeyle, en çok dikkat çeken adım atılarak 8 Haziran 2016 tarihinde el yapımı patlayıcı (EYP) yapımında kullanılabileceği gerekçesiyle satışı ve sevkiyatı tamamen durdurulan amonyum nitrat gübresinin tarımsal kullanımına yeniden onay verildi. Kurulu yerli kapasitenin kullanılması ve özellikle kuru tarım şartlarında bitkinin azot ihtiyacını uygun maliyetle karşılamak amacıyla alınan bu karar, belirli güvenlik prosedürlerine bağlandı.
Satışlar 30 Mayıs'a Kadar Sıkı Takipte Yapılacak
Yayınlanan genelge kapsamında, amonyum nitrat gübresinin satış ve sevkiyatı 30 Mayıs tarihine kadar gerçekleştirilebilecek. Üretici ve ithalatçı firmalardan bayilere yapılacak tüm sevkiyatlar Gübre Takip Sistemi (GTS) üzerinden anlık olarak izlenecek. Çiftçilere yapılacak satışlarda ise Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kayıtlarındaki arazi büyüklüğü ve ekilen ürün deseni dikkate alınacak.
Sistem üzerinde kaydı ve hak edişi bulunmayan hiçbir kişiye gübre satışı yapılmayacak. İl ve ilçelerde kurulan el yapımı patlayıcı komisyonları bayilerde rutin denetimler gerçekleştirecek; kurallara aykırı hareket eden dağıtıcılar hakkında ilgili tebliğ kapsamında Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacak.