Sudan’ın Ankara Büyükelçisi Nadir Yousif Eltayeb, Birleşmiş Milletler’e sunulan yeni barış girişiminin detaylarını paylaştı. Planın ilk aşamasında Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (HDK) tamamen silahsızlandırılması yer alırken, nihai hedef uluslararası gözetimde yapılacak seçimler.
ANKARA — Sudan hükümeti, ülkede iki yılı aşkın süredir devam eden iç savaşı sona erdirmek ve kalıcı istikrarı sağlamak amacıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) kapsamlı bir barış girişimi sundu. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Sudan’ın Ankara Büyükelçisi Nadir Yousif Eltayeb, girişimin temel taşlarını ve sahadaki son durumu aktardı.
Büyükelçi Eltayeb, Başbakan Kamil İdris tarafından BMGK’ye iletilen planın, hükümetin 2025 yılı için belirlediği vizyonla uyumlu olduğunu ve ABD ile Suudi Arabistan arabuluculuğundaki "Cidde Bildirisi"ni tamamlayıcı nitelik taşıdığını vurguladı. Eltayeb’e göre, barışa giden yolun ilk ve en kritik adımı, ateşkesin sağlanması ve paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri’nin (HDK) koşulsuz olarak silahsızlandırılması.
Uluslararası Gözetim ve Entegrasyon Süreci
Girişimin detaylarını paylaşan Eltayeb, ateşkes sürecinin sadece yerel dinamiklere bırakılmayacağını, Birleşmiş Milletler (BM), Afrika Birliği ve Arap Birliği tarafından oluşturulacak ortak bir mekanizma ile denetlenmesi gerektiğini belirtti.
Silahsızlanma sürecinin ardından ikinci aşamaya geçileceğini ifade eden Büyükelçi, suça karışmamış HDK mensuplarının topluma veya orduya kazandırılması için "Silahsızlanma, Terhis ve Yeniden Entegrasyon" programının devreye alınacağını kaydetti. Bu sürecin başarısı, savaş nedeniyle yerinden edilen milyonlarca sivilin ve mültecinin güvenli dönüşüne zemin hazırlayacak.
Büyükelçi, toplumsal dokunun savaşla ciddi zarar gördüğüne dikkat çekerek, "Süreç sadece askeri değil, sosyal bir rehabilitasyonu da kapsıyor. Suç işlememiş kişilerin kabileler arası uzlaşı süreçlerine dahil edilmesi ve toplumla yeniden güven inşası hayati önem taşıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Nihai Hedef: Özgür Seçimler
Barış planının son aşaması, Sudan’ın siyasi geleceğini şekillendirecek demokratik seçimleri öngörüyor. Eltayeb, siyasi partilerden sivil toplum kuruluşlarına kadar geniş bir katılımın hedeflendiği bölgesel ve küresel konferanslarla savaş sonrası yol haritasının netleşeceğini belirtti.
Eltayeb, "Son adım, BM ve bölgesel kuruluşların gözetiminde yapılacak kapsayıcı, özgür ve adil seçimlerdir. Askeri hareketlerin siyasi partilere dönüşerek sivil siyasete katılmasına fırsat tanıyacağız" ifadelerini kullandı.
"Sivil Hükümet %%ENTITY:087ed5c3-e68a-49ff-9649-c86f69e2cc6b:Hartum%%’a Döndü"
Sahadaki son gelişmeler hakkında da bilgi veren Büyükelçi, sivil hükümetin Port Sudan’daki geçici merkezinden ayrılarak tamamen başkent Hartum’a taşındığını duyurdu. Tüm bakanların başkentte göreve başladığını belirten Eltayeb, güvenlik durumunun iyileşmesiyle birlikte yaklaşık 1,5 milyon sivilin de evlerine döndüğünü bildirdi.
HDK’nin altyapıya yönelik saldırılarının sürdüğünü, özellikle elektrik tesislerinin insansız hava araçlarıyla hedef alındığını hatırlatan Eltayeb, buna rağmen onarım çalışmalarının hızla devam ettiğini ve haziran ayına kadar elektrik arzının tam kapasiteye ulaşmasını hedeflediklerini söyledi.
%%ENTITY:07421477-3873-46da-a3d8-7ca0f3861364:Türkiye%%’nin Desteği ve Bölgesel Tehditler
Türkiye’nin barış girişimine verdiği desteğe özel bir parantez açan Eltayeb, "Türkiye’nin BM nezdindeki diplomatik desteği ve insani yardımları için minnettarız. Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Abdulfettah el-Burhan’ın geçtiğimiz ay Türkiye’ye yaptığı ziyaret, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığı perçinledi" dedi. Eltayeb, Ziraat Bankası’nın Port Sudan şubesinin yeniden açılmasının ve TİKA projelerinin sürmesinin normalleşme adına önemli işaretler olduğunu vurguladı.
Bölgesel gelişmelere de değinen Büyükelçi, İsrail’in Somaliland’i tanıma kararını sert bir dille eleştirdi. Bu adımın bölge ülkelerini parçalamaya yönelik tehlikeli bir stratejinin parçası olduğunu savunan Eltayeb, İsrail’in benzer bir hamleyle Sudan’daki ayrılıkçı unsurları da teşvik edebileceği uyarısında bulundu.