Sudan’da Nisan 2023’ten bu yana ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında devam eden çatışmalar, tarihin en büyük göç dalgalarından birine yol açtı. Son verilere göre ülkede yerinden edilenlerin sayısı 13 milyona ulaşırken, çatışmalara eklenen sel felaketleri ve altyapı yetersizliği insani krizi derinleştiriyor.
Sudan’da yaklaşık 3 yıldır süren iç savaş, ülkeyi dünyanın en büyük yerinden edilme kriziyle karşı karşıya bıraktı. Ordu ile HDK arasındaki çatışmalar nedeniyle milyonlarca insan evlerini terk etmek zorunda kalırken, son dönemde özellikle ülkenin orta kesimindeki Kurdufan ve Darfur bölgelerinde yoğunlaşan çatışmalar göç dalgasını daha da büyütti. Birleşmiş Milletler verilerine göre, yalnızca Kurdufan bölgesinde geçen yıldan bu yana tırmanan şiddet olayları nedeniyle 200 binden fazla kişi daha güvenlik arayışıyla göç etmek zorunda kaldı.
Kritik Altyapılar Hedef Alındı
Kuzey Kurdufan eyaletinin merkezi olan El Ubeyd kenti çevresinde yoğunlaşan çatışmalar, bölgedeki kritik su ve elektrik altyapısını hedef alarak insani koşulları daha da ağırlaştırdı. Sudan İnsani Yardım Komisyonu verilerine göre, savaş öncesinde yaklaşık 750 bin nüfusa sahip olan El Ubeyd kentinin nüfusu, çevre bölgelerden kaçan sığınmacılarla birlikte 3,4 milyona ulaştı. Kent nüfusunun yaklaşık yarısını, çatışmalar nedeniyle evlerini terk eden sığınmacılar oluşturuyor.
Bununla birlikte, ağustos ayında ülkeyi vuran şiddetli yağışlar ve sel felaketleri, halihazırda zor şartlar altında yaşayan sığınmacıların durumunu daha da kötüleştirdi. Kuzey Darfur’daki Tavila bölgesinde etkili olan yağışlar binden fazla aileyi yeniden göç etmeye zorlarken, sığınmacılar geçici barınaklarda yaşam mücadelesi veriyor. Mavi Nil eyaletinde ise HDK’nin Gisan bölgesine yönelik saldırıları sonucunda 5 binden fazla kişi Ed Damazin kentine sığındı.
Geri Dönüşler Güvenli Değil
Çatışmaların başından bu yana geçen sürede yaklaşık 4,5 milyon kişi evlerine geri dönmeyi denedi. Bu kişilerin büyük bir bölümü başkent Hartum’daki mahallelerine geri dönmüş olsa da karşılaştıkları manzara temel yaşam koşullarından oldukça uzak. Geri dönen aileler; su, elektrik, sağlık ve eğitim gibi hayati hizmetlerin tamamen yok olduğu ya da kullanılamaz hale geldiği harabelerde yaşamak zorunda kalıyor.
Uluslararası göç örgütleri yetkilileri, Sudan'daki durumun görmezden gelinemeyecek bir boyuta ulaştığına dikkat çekerek, uluslararası toplumun hızlı bir şekilde harekete geçmemesi halinde krizin geri döndürülemez bir felakete dönüşeceği uyarısında bulunuyor.
"Kayıp Nesil" Tehlikesi
İç savaşın en ağır faturasını ise yine çocuklar ödüyor. Uluslararası insani yardım kuruluşlarının aktardığı bilgilere göre, yalnızca 2026 yılının ilk yarısında 39 bin çocuk sıcak çatışma bölgelerinden kaçarak El Ubeyd kentine ulaştı. Bu çocukların büyük bir kısmının aile yakınlarını kaybettiği, şiddet ve ölümlere doğrudan tanıklık ettiği belirtiliyor.
Sudan genelinde 17 milyondan fazla çocuğun acil insani yardıma muhtaç olduğu ifade ediliyor. Eğitim sisteminin tamamen çöktüğü ülkede yaklaşık 8 milyon çocuk okula gidemiyor ve uzmanlar bu durumun Sudan için "kayıp bir nesil" anlamına geldiği konusunda ciddi uyarılarda bulunuyor.