Sivas'ta bir ilkokulda öğrencilere dürüstlük bilincini aşılamak amacıyla başlatılan ve başında bir görevlinin bulunmadığı "Dürüstlük Dolabı" uygulamasında şaşırtıcı bir sonuç alındı. Öğrencilerin kendi paralarını ödeyip para üstünü kendilerinin aldığı sistem, ilk haftasında açık vermek bir yana, yaklaşık 800 lira fazla verdi.
Sivas'ın Kaleardı Mahallesi'nde bulunan Burhan Haksever İlkokulu, eğitimde akademik başarının yanı sıra ahlaki değerlerin de pekiştirilmesi hedefiyle dikkat çeken bir sosyal deneye imza attı. "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" çerçevesinde hayata geçirilen proje kapsamında, okul koridoruna öğrencilerin erişimine açık, satıcısı olmayan bir "Dürüstlük Dolabı" yerleştirildi.
Görevli Yok, Denetçi Vicdanlar
Okul idaresi ve öğretmenlerin işbirliğiyle oluşturulan dolapta; bisküvi, kraker, meyve suyu, kek, simit ve su gibi temel atıştırmalık ürünler yer alıyor. Ürünlerin üzerinde fiyat etiketleri bulunurken, dolabın hemen yanında ise basit bir plastik para kutusu duruyor.
Sistemin işleyişi tamamen öğrencinin inisiyatifine bırakılmış durumda. Teneffüslerde dolabın başına gelen öğrenciler, istedikleri ürünü alıyor, ücretini kutuya bırakıyor ve gerekiyorsa para üstünü yine aynı kutudan kendileri alıyor. Başında herhangi bir nöbetçi öğrenci, öğretmen veya güvenlik kamerasının bulunmadığı bu alanda, denetim mekanizması tamamen çocukların vicdanına emanet edildi.
Kasa Açık Değil, Fazla Verdi
Projenin başladığı ilk haftanın sonunda yapılan sayım ise okul yönetimini hem şaşırttı hem de duygulandırdı. Yapılan hesaplamalar neticesinde kasada eksik çıkması beklenirken, tam tersine yaklaşık 800 Türk Lirası tutarında bir fazla olduğu tespit edildi.
Okul Müdürü Kenan Sarı, bu sonucun öğrencilerin dürüstlük sınavını başarıyla geçtiğinin en somut kanıtı olduğunu belirtti. Sarı, "Okulumuzda her ay belirli bir değeri işliyoruz. Bu ayki temamız dürüstlüktü. Amacımız, dürüstlüğü sadece sözde bırakmayıp bir davranış biçimine dönüştürmekti. Kimsenin izlemediği anlarda çocukların sergilediği davranış, asıl karakterlerini ortaya koyuyor. Kasamızın fazla vermesi, amacımıza ulaştığımızı gösteriyor" ifadelerini kullandı.
"Gelecek Adına Ümit Verici"
Uygulamanın mimarlarından sınıf öğretmeni Hakan Eraslan da projenin çocuklar üzerindeki etkisine dikkat çekti. Çocukların sadece bir ürün satın almadığını, aynı zamanda toplumsal yaşam kurallarını ve hakkaniyeti deneyimlediklerini vurgulayan Eraslan, "Kasiyer olmadan alışveriş yapan çocuklarımız, oto-kontrol mekanizmalarını geliştiriyor. Bu tablo, gelecek nesiller adına bizlere büyük bir ümit veriyor" dedi.
Öğrencilerden "İçimizdeki Görevli" Vurgusu
Uygulamayı benimseyen öğrenciler ise sistemin kendilerine duyulan güveni hissettirdiğini belirtiyor. 4. sınıf öğrencisi Esmanur Kıratik, durumu şu sözlerle özetledi:
"Bu dolabın diğer kantinlerden farkı, başında kimsenin durmaması. Aslında bir görevliye gerek yok çünkü herkesin içindeki görevli kendi vicdanıdır. Kimse görmese bile para ödemeden almak bizi rahatsız ederdi. Dürüst davranmak insanı mutlu ediyor."
Okul yönetimi, öğrencilerin gösterdiği bu hassasiyet üzerine projeyi yıl boyunca sürdürme kararı aldı.