Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi tarafından yürütülen 6 yıllık yoğun ıslah çalışmaları meyvelerini verdi. Anadolu'nun sert iklimine ve kıraç topraklarına uyumlu, yüksek verim kapasitesine sahip 5 farklı yerli soya çeşidi geliştirilerek tescil aşamasına getirildi.
Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (SBTÜ) Tarım Bilimleri ve Teknoloji Fakültesi bünyesinde gerçekleştirilen uzun soluklu Ar-Ge projesi, Türkiye'nin dışa bağımlı olduğu stratejik tarım ürünlerinden biri olan soyada önemli bir başarıya imza attı. Fakülte Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tolga Karaköy liderliğindeki uzman ekip, bölgenin kısa yetiştirme sezonuna ve zorlu toprak yapısına uyum sağlayabilen 5 yeni yerli soya tohumu geliştirdi.
3 Bin Melez Arasından Seçildi
Yaklaşık altı yıl önce başlatılan projede, bölgenin iklim koşullarına en uygun genotipleri belirlemek amacıyla kapsamlı bir melezleme programı uygulandı. 10 kişilik araştırma ekibi, erkenci karakterdeki soya bitkilerini ebeveyn olarak kullanarak binlerce melezleme gerçekleştirdi. Elde edilen yaklaşık 3 bin melez bitki üzerinde yapılan titiz seleksiyon çalışmaları sonucunda, tarımsal potansiyeli en yüksek olan 5 çeşit aday olarak belirlendi.
Dekara 350 Kilograma Varan Verim
Geliştirilen yerli tohumların saha denemelerinde, Sivas'ın kıraç arazilerinde dahi yüksek performans gösterdiği tespit edildi. Prof. Dr. Tolga Karaköy, yeni çeşitlerin dekara 300 ile 350 kilogram arasında ürün verebildiğini belirtti. Bu tohumların sadece verim açısından değil, yağ ve protein oranları bakımından da sanayinin beklentilerini karşılayacak nitelikte olduğu kaydedildi.
Toprağı Onaran Alternatif Ürün
Projenin çıkış noktasını, bölgede yaygın olarak ekilen ve toprağı yoğun şekilde tüketen ürünlere alternatif yaratma fikri oluşturuyor. Sivas'ta halihazırda üretimi yapılan patates, şeker pancarı ve silajlık mısır gibi bitkilerin toprağın organik maddesini ve besin elementlerini ciddi oranda sömürdüğüne dikkat çekiliyor. Baklagil ailesinden olan soyanın ise toprağı azot ve organik madde bakımından zenginleştirerek, tarımsal sürdürülebilirliğe katkı sağlaması hedefleniyor.
İthalata Karşı Yerli Çözüm
Türkiye'nin soya ihtiyacının yüzde 90-95 gibi çok büyük bir oranını ithalat yoluyla karşıladığı göz önüne alındığında, geliştirilen bu yerli tohumlar ulusal ekonomi açısından da kritik bir önem taşıyor. Hem insan gıdası hem de kanatlı hayvan yemi sanayisinde vazgeçilmez bir ham madde olan soyada, yerli üretimin artırılması planlanıyor.
2026 Yılında Tescil Bekleniyor
SBTÜ tarafından geliştirilen 5 tohum çeşidinin, tescil işlemleri için Tarım ve Orman Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğü'ne sunulacağı açıklandı. 2026 yılı içerisinde tamamlanması hedeflenen tescil sürecinin ardından, bu yeni çeşitlerin sertifikalı tohum olarak çiftçilerin kullanımına sunulması ve bölge tarımında yaygınlaştırılması planlanıyor.