Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsünün (SIPRI) yayımladığı yeni rapora göre, Avrupa kıtası son beş yılda silah ithalatında yüzde 210'luk rekor bir artış kaydetti. Artan güvenlik tehditleri ve değişen küresel dinamiklerin etkisiyle Avrupa, 1960'lardan bu yana ilk kez dünyanın en büyük silah ithalatçısı bölgesi konumuna geldi.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI), 2021-2025 dönemini kapsayan küresel silah transferleri raporunu yayımladı. Rapora göre, dünya genelinde artan jeopolitik gerilimler silah ticaretinde köklü değişimlere yol açarken, en çarpıcı tablo Avrupa kıtasında ortaya çıktı. Son beş yıllık dönemde, bir önceki beş yıla (2016-2020) kıyasla Avrupa devletlerinin toplam silah ithalatı yüzde 210 oranında artış gösterdi.
Bu keskin ivmelenme, Avrupa'yı küresel silah ithalatında yüzde 33'lük pay ile birinci sıraya taşıdı. Uzun yıllardır listenin ilk sırasında yer alan Asya ve Okyanusya ülkelerinin ithalat payı yüzde 31'e düşerek ikinci sıraya gerilerken, Orta Doğu ülkeleri ise yüzde 26'lık payla üçüncü sırada yer aldı. Böylece Avrupa, küresel silah ticaretinde 1960'lı yıllardan bu yana ilk defa en fazla silah ithal eden bölge oldu.
Tedarikte ABD Ağırlığı Dikkat Çekiyor
Avrupa ülkeleri, artan savunma gereksinimlerini karşılamak ve askeri kapasitelerini hızlıca güçlendirmek için rotasını ağırlıklı olarak Amerika Birleşik Devletleri'ne (ABD) çevirdi. İlgili dönemde, Avrupa'nın silah ithalatının yüzde 38'i doğrudan ABD'den gerçekleştirildi.
Özellikle Avrupa'da bulunan 29 NATO üyesi ülkenin silah ithalatında yüzde 143 oranında bir artış kaydedilirken, bu alımların yüzde 58'inin ABD menşeli ekipmanlardan oluştuğu belirlendi. Avrupa Birliği'nin yerli üretim kapasitesini teşvik etme girişimlerine rağmen, savaş uçakları ve uzun menzilli hava savunma sistemleri gibi yüksek teknoloji gerektiren alanlarda ABD sistemleri ilk tercih olmaya devam etti.
Küresel İhracatta Rusya'nın Tarihi Düşüşü
Dünya genelinde silah transfer hacmi son beş yılda yüzde 9,2 oranında büyürken, ihracatçı ülkeler sıralamasında da kritik değişimler gözlemlendi. Küresel pazarın en büyük tedarikçisi olan ABD, payını yüzde 36'dan yüzde 42'ye çıkararak 99 farklı ülkeye gerçekleştirdiği ihracatla hegemonyasını pekiştirdi.
İhracat hacmini yüzde 21 artıran Fransa küresel pazarda ikinci sıraya yükselirken, silah ihracatı yüzde 64 gibi rekor bir seviyede gerileyen Rusya üçüncü sıraya düştü. Öte yandan Avrupa'nın en büyük ekonomisi Almanya, küresel silah ihracatındaki payını yüzde 5,7'ye yükseltip Çin'i geride bırakarak dördüncü sıraya yerleşti. Almanya'nın ihraç ettiği silahların yaklaşık dörtte birinin (yüzde 24) askeri yardım kapsamında Ukrayna'ya gönderildiği tespit edildi.
En Büyük İthalatçı Ukrayna
Küresel bazda en çok silah ithal eden ülkeler sıralamasında Ukrayna zirvedeki yerini korudu. Ukrayna'yı sırasıyla Hindistan, Suudi Arabistan, Katar ve Pakistan izledi. SIPRI uzmanları, Asya ve Orta Doğu coğrafyasındaki ülkelerin büyük ölçekli alımları sürdürmesine karşın, küresel silah ticaretindeki yüzde 10'a yaklaşan büyümenin asıl itici gücünün Avrupa ülkelerine yönelik silah akışındaki eşi görülmemiş artış olduğuna dikkat çekti.