Ticaret Bakanlığı, 2026 yılı için gümrük modernizasyonuna rekor bütçe ayırdı. Suriye'deki normalleşme ve yeniden inşa süreci beklentisiyle güney sınırındaki 7 kapıda altyapı çalışmaları hızlanırken, gümrük sahalarında yerli tarama sistemi MİLTAR kullanımı yaygınlaşıyor.
Ticaret Bakanlığı, Türkiye'nin dış ticaret hacmini artırmak ve sınır güvenliğini en üst düzeye çıkarmak amacıyla gümrük kapılarında kapsamlı bir teknolojik ve fiziki dönüşüm süreci başlattı. 2026 Yılı Yatırım Programı kapsamında gümrük projeleri için toplam 4 milyar 924 milyon liralık ödenek tahsis edildi. Ayrılan bütçenin büyük bir kısmı yeni projelere yönlendirilirken, özellikle güney sınırındaki hareketlilik beklentisi planlamaların merkezinde yer alıyor.
Suriye Sınırında "Yeniden İnşa" Hazırlığı
Bakanlığın bu yılki stratejik planlamasında en dikkat çeken başlık, Suriye sınırına yönelik atılan adımlar oldu. Suriye’de yaşanan rejim değişikliği sonrası bölgede istikrarın sağlanması ve ülkenin yeniden inşası sürecinin başlaması beklenirken, Türkiye sınır kapılarını artacak ticari ve insani trafiğe hazırlıyor. Bu kapsamda Suriye sınırındaki 7 gümrük kapısında modernizasyon ve kapasite artış çalışmaları eş zamanlı olarak yürütülüyor.
Suriye ile olan sınır kapıları, sadece geçiş noktası olmanın ötesinde, bölgesel ekonomik kalkınma ve güvenlik açısından kritik bir rol üstleniyor. Yapılan planlamalar doğrultusunda şu gelişmeler öne çıkıyor:
- Ceylanpınar ve Nusaybin: Ceylanpınar Gümrük Kapısı'ndaki modernizasyon tamamlandı. 2011 yılında yenilenen ancak aktif kullanılmayan Nusaybin Gümrük Kapısı ise halihazırda iç gümrük hizmeti veriyor. Suriye tarafındaki Kamışlı bölgesinde karşılık kapısının açılması durumunda, Nusaybin'in derhal faaliyete geçebilecek altyapıya sahip olduğu belirtiliyor.
- Cilvegözü: 2007'de modernize edilen kapıda "ayrıştırma" projesi devreye alındı. Tır ve yolcu trafiğinin birbirini etkilememesi adına müstakil bir yolcu sahası oluşturulması hedefleniyor.
- Karkamış ve Zeytindalı: Geçici tesislerle hizmet veren bu kapılarda kalıcı ve modern tesislerin inşası sürüyor.
- Yayladağı ve Akçakale: Yaklaşık 11 yıldır kapalı olan Yayladağı Gümrük Kapısı'nın yeniden faaliyete geçebilmesi için çalışmalar devam ederken, Akçakale'de de önemli bir kapasite artışı planlanıyor.
Yerli Teknoloji MİLTAR Yaygınlaşıyor
Gümrüklerdeki dönüşümün bir diğer ayağını ise teknolojik bağımsızlık oluşturuyor. Kaçakçılıkla mücadelede kritik öneme sahip olan tarama sistemlerinde dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla geliştirilen Milli Tarama Sistemleri (MİLTAR) Projesi hız kazandı.
2022 yılından bu yana Kapıkule, Habur ve Gürbulak gibi kritik noktalarda 16 adet yerli sistem devreye alındı. Ekonomik ömrünü tamamlayan eski yabancı menşeli cihazların, bu yıl içerisinde yerli MİLTAR sistemleri ile değiştirilmesi hedefleniyor. Yeni sistemler, uyuşturucu, silah ve akaryakıt kaçakçılığı ile mücadelede gümrük muhafaza ekiplerinin elini güçlendiriyor.
Doğu Sınırlarında Hareketlilik
Yatırım hamlesi sadece güney sınırı ile sınırlı kalmadı. Doğu sınırlarında da stratejik projeler hayata geçiriliyor:
- Gürbulak: İran'a açılan kapıdaki inşaat çalışmaları geçtiğimiz yıl tamamlandı, resmi açılışın bu yıl yapılması planlanıyor.
- Zengezur Koridoru: Koridorun açılmasıyla oluşacak yoğunluk dikkate alınarak, Dilucu Gümrük Kapısı'nın kapasitesi artırılıyor.
- Ermenistan Sınırı: Normalleşme süreci kapsamında Alican Gümrük Kapısı'nda geçici yapıların faaliyete geçirilmesi gündemde.
- Gelincik Sınır Kapısı: Van'ın Başkale ilçesinde açılması planlanan Gelincik Gümrük Kapısı için İran ile yer konusunda mutabakat sağlandı. Kararın resmileşmesiyle birlikte projelendirme aşamasına geçilecek.