Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2004 ve 2026 yıllarında gerçekleştirdiği iki kritik HAVELSAN ziyareti, Türkiye'nin savunma sanayisindeki stratejik makas değişikliğini ve dışa bağımlılıktan küresel oyun kuruculuğa uzanan yolculuğunu gözler önüne serdi.
ANKARA — Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın başkentteki savunma sanayisi temasları, Türkiye’nin son çeyrek asırda katettiği teknolojik mesafeyi simgeleyen tarihi bir perspektif sundu. Erdoğan’ın 22 yıl arayla HAVELSAN’a yaptığı iki ziyaret, savunma doktrinindeki "hazır alım" modelinden "milli tasarım ve üretim" modeline geçişin somut kanıtı olarak kayıtlara geçti.
Erdoğan’ın HAVELSAN yerleşkesinde katıldığı son programda, insansız deniz aracı SANCAR SİDA resmen hizmete alınırken, Milli Muharip Uçak KAAN başta olmak üzere kritik hava projelerine güç verecek yeni tesislerin açılışı gerçekleştirildi. Ancak ziyaretin en dikkat çekici anı, Cumhurbaşkanı’na takdim edilen ve 2004 yılındaki ilk ziyaretine atıfta bulunarak hazırlanan özel hediye ile yaşandı.
Simülatör Koltuğundaki Değişim: İspanyol Lisansından Yerli Yazılıma
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Başbakanlık döneminin ilk yıllarına denk gelen 2004’teki ziyaretinde, o dönem İspanyol CASA ve Endonezyalı IPTN ortaklığıyla geliştirilen CN-235 nakliye uçağının simülatörünü test etmişti. Söz konusu uçaklar Türkiye’de lisans altında üretilse de, fikri mülkiyet hakları ve kritik bileşenleri yabancı ortaklara aitti. Bu tablo, dönemin Türk savunma sanayisinin "montajcı" ve "lisanslı üretici" yapısını yansıtıyordu.
Aradan geçen 22 yılın ardından bugün gerçekleştirilen ziyarette ise tablo tamamen tersine döndü. Erdoğan, program kapsamında HÜRJET Jet Eğitim Uçağı ve GÖKBEY Genel Maksat Helikopteri gibi tamamen Türk mühendislerince tasarlanan platformların simülatör üretim merkezini inceledi.
Ziyaret sırasında Erdoğan’a, 2004 yılındaki o ilk simülatör deneyimini resmeden illüstratif bir maket hediye edildi. Bu hediye, savunma sanayisinin hafızasını tazelerken, gelinen noktanın altını çizdi.
"Dışa Bağımlılığın Sınırlarını Hissediyorduk"
Törende yaptığı konuşmada bu dönüşüme vurgu yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, geçmiş ile bugün arasındaki farkı şu sözlerle ifade etti:
"Bundan 22 sene önce buraya geldiğimde yabancı hava platformlarının simülatörlerini tecrübe ettiğimiz, dışa bağımlılığın sınırlarını her alanda hissettiğimiz o eski günleri çok iyi hatırlıyorum. Bugün ise yerli ve milli platformlarımızı kendimiz simüle edebiliyor, kritik süreçleri kendi yazılımımızla, kendi mühendisliğimizle yönetebiliyoruz."
2004 Kararları Dönüm Noktası Oldu
Sektör uzmanları, bu dönüşümün temelinin 2004 yılında alınan radikal kararlara dayandığını belirtiyor. O yıl toplanan Savunma Sanayii İcra Komitesi (SSİK), milyar dolarlık hazır alım ihalelerini iptal ederek, bunun yerine yerli ve milli geliştirme projelerine öncelik verme kararı almıştı.
Bugünkü ziyarette hizmete alınan SANCAR SİDA ve temeli atılan yeni tesisler, o gün alınan stratejik kararın meyveleri olarak değerlendiriliyor. HAVELSAN bugün sadece Türk Silahlı Kuvvetleri'nin envanterindeki milli platformlar için değil, aynı zamanda dost ve müttefik ülkeler için de simülatör ve eğitim teknolojileri ihraç eden bir konuma yükselmiş durumda.
Milli Muharip Uçak KAAN projelerine sağlanacak yeni teknolojik altyapı desteğiyle birlikte, Türkiye’nin sadece platform üreten değil, bu platformların "dijital ikizlerini" ve eğitim sistemlerini de kendi imkanlarıyla geliştiren sayılı ülkeler arasındaki yerini sağlamlaştırması hedefleniyor.