Balkanlar'ın en köklü eğitim kurumlarından biri olan ve Saraybosna'nın simgesi haline gelen Gazi Hüsrev Bey Medresesi, savaşlara ve yönetim değişikliklerine rağmen 489 yıldır aralıksız sürdürdüğü eğitim faaliyetleriyle tarihe tanıklık etmeye devam ediyor.
Bosna Hersek’in başkenti Saraybosna, Osmanlı mimarisinin ve eğitim geleneğinin yaşayan en önemli miraslarından birine ev sahipliği yapıyor. Sultan II. Bayezid’in torunu Gazi Hüsrev Bey tarafından 8 Ocak 1537 tarihinde kurulan medrese, kuruluşunun üzerinden geçen 489 yıla rağmen ülkenin en prestijli lisesi olarak varlığını sürdürüyor. Tarihi Başçarşı’nın merkezinde yer alan kurum, asırlardır bilim ve irfan yuvası olarak hem dini hem de fen bilimlerinde nitelikli bireyler yetiştiriyor.
Dubrovnikli Ustaların Eseri: "Kurşumliya"
Gazi Hüsrev Bey’in annesi Selçuk Hatun anısına inşa ettirdiği bu görkemli yapı, mimari özellikleriyle de dikkat çekiyor. Dönemin ünlü taş ustaları tarafından Dubrovnik’ten getirilen taşlarla inşa edilen medrese, çatısının kurşun kaplamalı olması nedeniyle halk arasında "Kurşumliya" (Kurşunluca) olarak da anılıyor. Medrese, sadece bir okul binası değil, aynı zamanda cami, kütüphane, saat kulesi, han ve dükkanlardan oluşan geniş bir külliyenin parçası olarak Saraybosna’nın şehirleşmesinde kilit bir rol oynuyor.
Binanın giriş kapısındaki kitabede yer alan "Bu bina bilimi ve Allah sevgisini dualarla arayanlar için yapıldı. Dinin savunucusu Gazi Hüsrev, iyi niyetin kaynağı ve adaletin gururudur" ifadeleri, kurumun yaklaşık beş asırlık misyonunu özetliyor.
Savaşta Dahi Susmayan Zil
Gazi Hüsrev Bey Medresesi, tarihi boyunca pek çok zorluğa göğüs gerdi. Komünist Yugoslavya dönemindeki baskılara rağmen kapılarını kapatmayan okul, 1992-1995 yılları arasındaki Bosna Savaşı sırasında da faaliyetlerini durdurmadı. Saraybosna kuşatma altındayken bile eğitime devam ederek şehrin direnişinin ve hayata tutunma çabasının sembollerinden biri haline geldi.
Bugün, dokuz yıllık ilköğretimini başarıyla tamamlayan en seçkin öğrencileri kabul eden okul, Boşnakça, İngilizce, Arapça ve Türkçe dillerinde çok yönlü bir eğitim sunuyor. Müfredatında İslami ilimlerin (fıkıh, tecvid, kıraat) yanı sıra matematik, fizik, kimya gibi pozitif bilimlere de geniş yer veriliyor.
Mezunların Gözünden "Gazi Hüsrev Bey" Ruhu
Medreseden mezun olan öğrenciler, aldıkları eğitimin kendilerine sadece akademik başarı değil, aynı zamanda köklü bir tarih bilinci kazandırdığını belirtiyor. Okuldan mezun olan Türk öğrencilerden Hamit Erdem Yıldırım ve Ahmet Zahid Yaman, medresenin kendileri için bir gurur kaynağı olduğunu ifade ediyor.
Şu anda mühendislik eğitimi alan eski mezunlar, tarihi binada atalarının izini sürmenin ve "Gazi Hüsrev Bey Medresesi mezunuyum" diyebilmenin kendileri için ayrıcalıklı bir kimlik olduğunu vurguluyor. Öğrenciler, okulun sunduğu sosyal imkanlar, uluslararası vizyon ve çok dilli eğitim yapısının Balkan coğrafyasındaki en iyi altyapılardan biri olduğuna dikkat çekiyor.
Saraybosna'da 16. yüzyılda sancak beyliği yaparak şehri bir ticaret ve kültür merkezine dönüştüren Gazi Hüsrev Bey'in mirası, bugün hala binlerce öğrencinin yetişmesine vesile olarak yaşamaya devam ediyor.