Küresel ısınma nedeniyle okyanus sıcaklıklarının rekor seviyelere ulaşması, kasırgaların yıkıcı gücünü daha önce görülmemiş boyutlara taşıyor. Mevcut 5 kategorili ölçeğin "yeni normali" tanımlamakta yetersiz kaldığını savunan uzmanlar, rüzgar hızı saatte 296 kilometreyi aşan fırtınalar için "Kategori 6" sınıflandırmasının hayata geçirilmesini öneriyor.
İklim krizinin atmosferik dengeleri bozmasıyla birlikte, tropikal siklonların şiddetinde ve sıklığında yaşanan artış bilim dünyasında yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Yıllardır kullanılan ve kasırgaları rüzgar hızlarına göre 1’den 5’e kadar sınıflandıran Saffir-Simpson Ölçeği'nin, günümüzün "mega fırtınalarını" tanımlamakta artık yetersiz kaldığı belirtiliyor.
Tayvan Ulusal Üniversitesi ve Hawaii Üniversitesi tarafından yürütülen ve sonuçları Amerikan Jeofizik Birliği (AGU) tarafından yayımlanan kapsamlı bir araştırma, okyanuslardaki ısınmanın kasırgaların yıkıcı gücünü nasıl katladığını gözler önüne serdi. Araştırmacılar, mevcut en üst seviye olan Kategori 5'in sınırlarını çoktan aşan fırtınalar için acilen yeni bir kategori oluşturulması gerektiğini vurguluyor.
Mevcut Ölçek Yetersiz Kalıyor
Halihazırda kullanılan Saffir-Simpson ölçeğine göre, saatteki rüzgar hızı 252 kilometre ve üzerine çıkan her kasırga "Kategori 5" olarak adlandırılıyor. Bu kategori, "felaket düzeyinde yıkım" potansiyeli taşıyan fırtınaları işaret ediyor. Ancak bilim insanları, 252 km/s hızındaki bir rüzgar ile 300 km/s hızındaki bir rüzgarın yarattığı yıkım arasında devasa bir fark olduğuna, ancak her ikisinin de aynı kategoride değerlendirilmesinin risk algısını zayıflattığına dikkat çekiyor.
Yayımlanan raporda, rüzgar hızının saatte 296 kilometreyi (184 mil) aştığı durumlar için "Kategori 6" tanımının literatüre eklenmesi önerildi.
Son 10 Yılda Kritik Artış
Araştırma ekibi, son 40 yılın meteorolojik verilerini mercek altına alarak çarpıcı istatistiklere ulaştı. Yapılan analize göre, önerilen "Kategori 6" tanımına uyan süper fırtınaların sayısı son yıllarda endişe verici bir hızla arttı.
Veriler, değişimin boyutunu şu şekilde ortaya koyuyor:
- 1982-2012 yılları arasındaki 30 yıllık dönemde, rüzgar hızı 296 km/s'i geçen sadece 8 tropikal siklon kaydedildi.
- Ancak 2013-2023 yıllarını kapsayan sadece 10 yıllık dönemde bu sayı 10'a yükseldi.
Toplamda tespit edilen 18 "süper kasırga"nın 10'unun son on yıl içinde gerçekleşmiş olması, okyanusların ısınması ile fırtına şiddeti arasındaki doğrudan bağlantıyı kanıtlar nitelikte.
Risk Altındaki "Sıcak Noktalar"
Çalışma, bu tür ekstrem hava olaylarının özellikle okyanuslardaki belirli "sıcak noktalarda" yoğunlaştığını vurguluyor. Filipinler ve Borneo Adası'nın doğusundaki Batı Pasifik, en riskli bölge olarak öne çıkıyor. Ayrıca Kuzey Atlantik havzasında yer alan Küba, Hispaniola Adası ve ABD'nin Florida eyaleti açıkları da hızla büyüyen diğer sıcak noktalar arasında gösteriliyor.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin okyanus yüzeyindeki bu sıcak alanların genişlemesinde yüzde 60 ila 70 oranında etkili olduğunu belirtiyor. Deniz suyu sıcaklığının artması, kasırgaların ihtiyaç duyduğu "yakıtı" sağlayarak fırtınaların kısa sürede patlayıcı bir güç kazanmasına neden oluyor.
Neden Yeni Bir Kategoriye İhtiyaç Var?
Bilim insanlarına göre "Kategori 6" sadece teknik bir sınıflandırma değil, aynı zamanda hayati bir uyarı mekanizması. Mevcut sistemde Kategori 5 uyarısı yapıldığında, insanlar bunun "mümkün olan en kötü senaryo" olduğunu varsayıyor. Ancak iklim koşullarının değişmesiyle birlikte, artık Kategori 5'in çok ötesinde yıkım gücüne sahip fırtınalar oluşabiliyor.
Yeni sınıflandırmanın, özellikle kıyı şeritlerindeki yerleşim yerlerinde altyapı planlamalarının güncellenmesi ve halkın yaklaşan tehlikenin boyutunu doğru kavraması açısından kritik önem taşıdığı ifade ediliyor.