ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarının beşinci haftasına girmesi ve enerji arzına dair büyüyen endişeler, küresel piyasaların haftaya belirgin bir düşüşle başlamasına neden oldu. Artan petrol fiyatları, küresel enflasyonla mücadelede kazanılan ivmenin kaybedilebileceği kaygılarını yeniden gündeme taşıdı.
Orta Doğu eksenli jeopolitik krizler ve tırmanan askeri gerilim, küresel pay piyasaları ile makroekonomik beklentiler üzerinde sarsıcı etkiler yaratmaya devam ediyor. Haftanın ilk işlem gününde, diplomasi cephesinden gelen çelişkili açıklamalar ve bölgedeki sıcak çatışmaların sürmesi, yatırımcıların risk iştahını ciddi oranda baskılayarak hisse senedi piyasalarında genele yayılan bir satış dalgasına yol açtı.
ABD ve İsrail’in İran hedeflerine yönelik sürdürdüğü saldırıların beşinci haftasında, savaşın kısa sürede sonlanacağına dair beklentilerin zayıflaması piyasalardaki tedirginliğin ana kaynağı konumunda. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın elektrik santrallerini hedef alma kararını 6 Nisan'a kadar ertelediğine yönelik açıklamalarına rağmen, başkent Tahran'da peş peşe yaşanan patlamalar ve hava savunma sistemlerinin aktif hale gelmesi gerilimin sahadaki yakıcılığını koruduğunu gösteriyor.
Enerji Piyasalarında ve Enflasyon Beklentilerinde "Kalıcı Hasar" Endişesi
Tırmanan gerilimin en net yansıması enerji piyasalarında hissediliyor. Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik riskleri ve Rusya'nın 1 Nisan itibarıyla benzin ihracatını yasaklama kararı almasıyla Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,5 oranında artış kaydederek 115,4 dolara ulaştı.
Enerji fiyatlarında yaşanan bu ani sıçrama, ABD Merkez Bankası (Fed) başta olmak üzere majör merkez bankalarının enflasyonla mücadele politikalarını zorluyor. Richmond Fed Başkanı Tom Barkin ve Philadelphia Fed Başkanı Anna Paulson, yüksek enerji maliyetlerinin hem tüketici güvenini sarstığını hem de enflasyon cephesinde yeni riskler yarattığını açıkça dile getirdi. Para piyasalarındaki güncel fiyatlamalar, Fed'in önümüzdeki dört toplantıda faiz indirimine gitmeyeceğine işaret ederken; yılın son çeyreğinde (ekim ve aralık aylarında) olası bir faiz artırımının dahi masada olduğu beklentisini güçlendirdi.
Asya ve Avrupa Borsalarında Kayıplar Derinleşiyor
Enerji ithalatında büyük oranda Orta Doğu'ya bağımlı olan Asya ekonomileri, artan maliyet şokundan en sert etkilenen bölgelerin başında geliyor. Japonya'nın petrol ihtiyacının yüzde 90'ını Hürmüz Boğazı üzerinden karşılaması, ülkedeki enflasyon endişelerini tırmandırarak tahvil piyasalarında tarihi zirvelerin görülmesine neden oldu. Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,39 ile 1999 yılından bu yana en yüksek seviyesini test ederken, Nikkei 225 endeksi günü yüzde 3,3'lük sert bir düşüşle kapattı. Çin piyasaları dışında, Güney Kore ve Hong Kong borsalarında da ağır satışlar yaşandı.
Avrupa piyasaları da geçen haftanın son işlem gününden devraldığı negatif seyri sürdürüyor. Almanya'da DAX 40 ve Fransa'da CAC 40 endeksleri enerji maliyetlerinin sanayi ve istihdam üzerindeki baskısıyla gerilerken, Avrupa Merkez Bankası (ECB) yetkililerinden gelen temkinli açıklamalar faiz indirim döngüsünün gecikebileceği sinyalini veriyor.
Yurt İçi Piyasalarda Tedbirler Devrede
Küresel çapta esen ters rüzgarların etkisiyle Borsa İstanbul'da da temkinli bir bekleyiş hakim. BIST 100 endeksi, jeopolitik gelişmelerin gölgesinde 12.600 - 12.900 bant aralığında fiyatlanırken; Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), piyasalardaki olası manipülatif dalgalanmaların önüne geçmek adına önemli bir adım attı. Borsa İstanbul pay piyasalarında uygulanan açığa satış yasağı ile kredili işlemlerdeki öz kaynak esneklik tedbirlerinin süresi 10 Nisan seans sonuna kadar uzatıldı.
Dolar/TL paritesi ise küresel piyasalardaki dolar talebinin kısmen dengelenmesiyle haftanın ilk işlemlerinde 44,46 seviyelerinden alıcı buluyor. Piyasalar, yakın vadede jeopolitik haber akışının yanı sıra Almanya enflasyon verileri ile ABD Merkez Bankası Başkanı Jerome Powell'ın vereceği mesajlara odaklanmış durumda.