Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi öncülüğünde yürütülen uluslararası bir araştırma sonucunda, Orta Doğu coğrafyasında barınan 101 kene türünün ekolojik, biyolojik ve hastalık taşıma potansiyelleri kapsamlı bir şekilde kayıt altına alındı.
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Adem Keskin ve beraberindeki uluslararası araştırma ekibi, Orta Doğu ülkelerinde yaşayan kene türlerine yönelik beş yıl süren detaylı bir çalışmayı tamamladı. Araştırma sonucunda, bölgede varlık gösteren 101 farklı kene türünün tıbbi ve veterinerlik açısından önemi, coğrafi dağılımı ve yaşam döngüleri bilim dünyasıyla paylaşıldı.
Elde edilen bulgular, 2025 yılının sonlarında İngilizce olarak yayımlanan ve yaklaşık 400 sayfadan oluşan "Orta Doğu Keneleri: Taksonomi, Biyoloji, Ekoloji, Tıbbi ve Veterinerlik Önemi" adlı kitapta bir araya getirildi. Uzun bir literatür taramasını kapsayan süreçte, 1900'lü yılların başından bu yana Orta Doğu ülkelerine ait kene kayıtları tek tek incelenerek geçmişteki olası hatalar ve eksiklikler de analiz edildi. İki yılı sadece eserin yazım aşamasından oluşan araştırma, bu alanda günümüze kadar yapılmış en detaylı incelemelerden biri olarak öne çıkıyor.
Çalışmanın coğrafi sınırları; Türkiye, İran, Irak, Mısır, Suriye ve Arap Yarımadası ülkeleri başta olmak üzere tüm Orta Doğu'yu kapsıyor. İklim değişikliklerinin günümüzde ve gelecekte kene popülasyonlarını ile dağılım profillerini nasıl etkileyebileceğine dair bilimsel tartışmaların da yer aldığı çalışmada, incelenen 101 kene türünün teşhis anahtarları oluşturularak listelendi.
Zoonotik Hastalıklar ve Küresel Sağlık İçin Referans Kaynağı
Yayımlanan eser, özellikle halk sağlığını doğrudan ilgilendiren kene kaynaklı zoonotik hastalıklar konusunda araştırmacılara geniş bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor. Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) virüsü başta olmak üzere, rickettsia ve borrelia gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açan patojenler ile bunların taşıyıcıları detaylı şekilde ele alındı.
Bilim ekibi, Afrika, Balkanlar, Orta Doğu ve Asya'da 50. kuzey enleminin güneyinde kalan bölgelerde endemik olarak görülen ve özellikle hyalomma cinsi kenelerle insanlara bulaşan KKKA'nın yayılım alanlarına özel olarak dikkat çekti.
Uluslararası bilim literatürüne büyük katkı sunması beklenen ve küresel bir akademik ağ kurulan projede, Prof. Dr. Adem Keskin'in yanı sıra kendi alanlarında saygın otoriteler kabul edilen Prof. Kosta Mumcuoğlu, Prof. Ben Mans ve Prof. Filipe Dantas-Torres de görev aldı. Ortaya konan bu envanter çalışmasının, önümüzdeki yıllarda yürütülecek viroloji, ekoloji ve halk sağlığı araştırmalarına rehberlik etmesi bekleniyor.