İstanbul'un altıncı ve en yüksek tepesinde, tarihi surların hemen yanı başındaki Edirnekapı Mihrimah Sultan Camisi, bol pencereli yapısı ve benzersiz konumuyla Osmanlı sivil mimarisinin en parlak selatin eserlerinden biri olarak varlığını sürdürüyor.
Kanuni Sultan Süleyman'ın kızı Mihrimah Sultan adına, Başmimar Sinan tarafından inşa edilen Edirnekapı Mihrimah Sultan Camisi, İstanbul silüetinin vazgeçilmez bir parçasını oluşturuyor. Fatih ilçesinde, Edirnekapı surlarının hemen iç kısmında yer alan bu tarihi yapı, başkentin yedi tepesinden en yükseği olan altıncı tepe üzerinde yükseliyor. Konumu itibarıyla şehrin dört bir yanından görülebilen cami, Mimar Sinan'ın estetik ve mühendislik dehasını bir arada sunduğu en önemli projeleri arasında kabul ediliyor.
Işığın ve Mekanın Kusursuz Uyumu
Caminin mimari açıdan en dikkat çekici özelliği, dönemin yapılarında nadir rastlanan aydınlık ve ferah iç mekanı. Mimar Sinan, kubbeyi taşıyan kemerlerin içini adeta bir dantel gibi işleyerek duvar yüzeylerini çok sayıda pencereyle donattı. Yaklaşık 20 metre çapındaki ana kubbenin ağırlığı, dışarıdan desteklenen kemerlerle taşınırken, bu teknik sayede iç mekanda kasvetten uzak, gün ışığının her açıdan içeri girmesine olanak tanıyan bir atmosfer yaratıldı.
Tarihi kaynaklar, yapımına 1562 yılında başlanan ve tahminen 1565'te tamamlanan caminin, bir padişah kızı için yaptırılmasına rağmen tek minareli inşa edilmesini çeşitli sebeplere bağlıyor. Kimi tarihçiler bu durumu Mihrimah Sultan'ın tevazusuna yorarken, mimarlık tarihçileri ise yapının bulunduğu zeminin sismik özellikleri ve Mimar Sinan'ın estetik tercihleri ile açıklıyor.
Yüzyıllara Meydan Okuyan Selatin Eseri
Osmanlı hanedan üyeleri tarafından yaptırılan ve "selatin camileri" olarak adlandırılan eserler arasında özel bir yere sahip olan yapı, sadece bir ibadethane değil, aynı zamanda medrese, hamam ve dükkanlardan oluşan bir külliyenin merkezinde yer alıyor. Günümüze bu külliyenin bazı kısımları ulaşamamış olsa da, cami asıl görkemini korumaya devam ediyor.
Tarihi boyunca İstanbul'u sarsan büyük depremlere tanıklık eden Edirnekapı Mihrimah Sultan Camisi; 1766, 1894 ve 1999 depremlerinde çeşitli hasarlar almasına rağmen yapılan kapsamlı restorasyon çalışmalarıyla ayakta tutuldu. Son olarak Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen uzun soluklu onarım sürecinin ardından yenilenen cami, hem yerli ve yabancı turistlerin hem de mimarlık araştırmacılarının yoğun ilgisini çekmeyi sürdürüyor.
Bugünkü Haberler'in derlediği bilgilere göre, Mimar Sinan'ın kalfalık ve ustalık dönemleri arasındaki geçişin en zarif örneklerinden biri sayılan yapı, İstanbul'un tarihi yarımadasındaki kültürel mirasın en değerli taşlarından biri olarak gelecek nesillere aktarılmaya devam ediyor.