Orta Asya’dan Anadolu’ya uzanan lezzet yolculuğunun Akçakoca durağı olan Melengücceği tatlısı, manda kaymağından elde edilen özel "dartı" ile Osmanlı Saray Mutfağı’ndan günümüz sofralarına taşınıyor.
Düzce’nin Akçakoca ilçesinde, "Manav" olarak bilinen yerleşik Türkmenlerin mutfak kültüründe başköşeyi tutan Melengücceği tatlısı, hem tarihi kökeni hem de zahmetli yapım süreciyle dikkat çekiyor. Yüzyıllardır nesilden nesle aktarılan bu özel lezzet, bölgenin coğrafi işaretli ürünleri arasında yer alarak gastronomik değerini koruyor.
"Melen Küçük Ekmeği"nden Doğan İsim
Bölge halkı tarafından düğün, bayram ve özel davetlerin vazgeçilmezi olarak görülen tatlının ismi, ilginç bir etimolojik kökene dayanıyor. Eski Türkçede "küçük ekmek" anlamına gelen "güccek" kelimesi ile bölgeye hayat veren Melen Çayı’nın isminin birleşmesiyle "Melen küçük ekmeği" tamlaması zamanla "Melengücceği"ne dönüşmüş durumda.
Tarihsel kayıtlara ve yerel anlatılara göre, bu lezzet geçmişte şerbetsiz, kuru bir hamur işi olarak tüketiliyordu. Özellikle Manav Türklerinin birbirlerini ziyaretlerinde ikram ettikleri bir "yol azığı" veya "hoş geldin ikramı" niteliğindeki bu tat, zamanla şerbetlenerek bugünkü tatlı formuna evrildi.
Lezzetin Sırrı: "Dartı"
Melengücceği tatlısını diğer hamur tatlılarından ayıran en kritik bileşen, iç harcında kullanılan ve "dartı" adı verilen malzeme. Melen Çayı kenarında yetiştirilen mandaların sütünden elde edilen kaymak, kısık ateşte uzun süre kavruluyor. Bu işlem sırasında kaymağın yağı ve tortusu ayrılarak dartı elde ediliyor.
Düzce Mutfak Sanatları Merkezi şeflerinin aktardığı bilgilere göre, tatlının orijinal reçetesinde manda kaymağı tercih edilse de günümüzde inek sütü kaymağıyla da üretim yapılıyor. Ancak gurmeler, gerçek lezzetin manda kaymağının o yoğun aromasında gizli olduğunu vurguluyor.
Zahmetli Hazırlık Süreci
Osmanlı Saray Mutfağı kayıtlarına da girmeyi başaran bu lezzetin yapımı ustalık gerektiriyor. Hamur; yumurta, yoğurt, sıvı yağ, sirke ve un ile "kulak memesi" kıvamına gelene kadar yoğruluyor. Belirli bir süre dinlendirilen hamur, oklava ile incecik açılıyor.
Açılan yufkanın üzerine, önceden hazırlanan dartı ve dövülmüş ceviz (veya fındık) serpiliyor. Rulo şeklinde sarılan hamur, küçük parçalar halinde kesilip tekrar açılıyor ve avuç içi büyüklüğünde yuvarlak formlar veriliyor. Kızgın yağda kızartılan hamurlar, bal ve limonla tatlandırılmış soğuk şerbete atılarak servis ediliyor.
Akçakoca ve çevresinde kültürel bir miras olarak yaşatılan Melengücceği, hem yerel turizmin hem de Düzce mutfağının en güçlü temsilcilerinden biri olmaya devam ediyor.