Bugünkü Haberler

Malatya’da Organ Naklinde Devrim: Çapraz Eşleşme Sistemiyle 358 Hayat Kurtarıldı

Avrupa’nın en büyük karaciğer nakil merkezi konumundaki İnönü Üniversitesi, Nobel ödüllü ekonomistlerin geliştirdiği ‘takas’ modeliyle uyumsuz donör sorununu aşıyor. Son üç yılda 358 hasta, geliştirilen özel algoritma sayesinde hayata tutundu.

Malatya İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakil Enstitüsü, organ naklinde uyguladığı yenilikçi yöntemlerle tıp dünyasında çığır açmaya devam ediyor. Dünyada en fazla karaciğer naklinin yapıldığı merkezlerden biri olan enstitü, canlı vericisi olmasına rağmen kan grubu veya doku uyumsuzluğu nedeniyle nakil olamayan hastalar için geliştirdiği "Çapraz Karaciğer Nakli Sistemi" ile son üç yılda 358 hastayı sağlığına kavuşturdu.

Tıp ve Matematiğin Hayat Kurtaran İşbirliği

Organ nakli bekleyen hastaların en büyük sorunu olan donör yetersizliği, Malatya’da tıp ve matematik biliminin ortak çalışmasıyla aşılıyor. Enstitü Müdür Yardımcısı Prof. Dr. Adil Başkıran, Boston College’da görev yapan Türk bilim insanları Prof. Dr. Tayfun Sönmez ve Prof. Dr. Utku Ünver’in geliştirdiği ekonomik takas algoritmalarının, organ nakline uyarlandığını belirtti.

Sistemin çalışma prensibi, "takas" mantığına dayanıyor. Kendi vericisiyle uyum sorunu yaşayan bir hasta, sistemi kullanan ve benzer sorunu yaşayan başka bir çiftin vericisiyle eşleştiriliyor. Bu sayede, normal şartlarda ameliyat şansı bulamayan hastalar için yeni bir uyum havuzu oluşturuluyor. Prof. Dr. Başkıran, bu modelin adının, sistemi geliştiren Prof. Dr. Tayfun Sönmez’in merhum eşinin anısına "Banu Bedestenci Sönmez Çapraz Karaciğer Nakli Sistemi" olarak literatüre geçtiğini ifade etti.

Uyum Şansı Yüzde 17'den Yüzde 50'ye Çıktı

Prof. Dr. Başkıran, kadavra bağışlarının yetersizliği nedeniyle hastaların genellikle aile içi canlı vericilere yöneldiğini, ancak burada da ciddi engellerle karşılaşıldığını vurguladı. Başkıran, sistemin sağladığı avantajı şu sözlerle açıkladı:

"Bize gelen hastaların vericilerinde karaciğerin küçük olması, damar yapısının uygunsuzluğu, yağlanma veya kan grubu uyuşmazlığı gibi sorunlar çıkabiliyor. Normal şartlarda başvuran hastaların sadece yüzde 16-17'si nakil için uygun bulunuyordu. Ancak bu çapraz eşleşme sistemi sayesinde uygunluk oranını yüzde 45-50 seviyelerine çıkardık. Vericisi uymasa bile sisteme kayıt olan hastalar, havuzdaki diğer vericilerle çaprazlanarak hayata tutunabiliyor."

Dünyada Bir İlk: 7’li Çapraz Nakil

Malatya’daki merkez, sadece nakil sayılarıyla değil, gerçekleştirdiği operasyonların karmaşıklığıyla da dünya literatürüne girmiş durumda. Enstitü Müdürü Prof. Dr. Sezai Yılmaz liderliğindeki ekip, dünyada daha önce 2’li ve 3’lü olarak yapılan çapraz nakilleri, 4’lü, 5’li, 6’lı ve hatta 7’li zincirler halinde gerçekleştirerek bir ilke imza attı.

Sistem, dünyanın dört bir yanından hastalar için de umut kapısı oldu. Son olarak Kırgızistan ve Ürdün’den gelen hastaların, kendi vericileriyle uyumsuz olmalarına rağmen, çapraz sistem sayesinde uygun karaciğere kavuştuğu belirtildi.

Merkez, 2002 yılından bu yana toplamda 4 bin 282 karaciğer nakli gerçekleştirerek Avrupa’da liderliğini korurken, "Banu Bedestenci Sönmez" sistemiyle uluslararası alanda referans merkezi haline gelmiş durumda.