İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın, olası bir İran operasyonu için İngiliz topraklarındaki ve denizaşırı bölgelerdeki kritik askeri üslerin kullanımını ABD'ye kapattığı öne sürüldü. Kararın arkasında "uluslararası hukuk" endişesi yatarken, Beyaz Saray ile Downing Street arasındaki gerilim tırmanıyor.
İngiltere ile ABD arasındaki "özel ilişki", İran'a yönelik olası bir askeri müdahale planı üzerinden ciddi bir testten geçiyor. İngiliz basınında yer alan iddialara göre, İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ABD Başkanı Donald Trump'ın olası bir İran saldırısı için İngiliz üslerini kullanma talebini kesin bir dille reddetti.
Anlaşmazlığın merkezinde, ABD ordusunun stratejik bombardıman uçaklarını konuşlandırdığı İngiltere'deki RAF Fairford Hava Üssü ile Hint Okyanusu'ndaki kritik öneme sahip Diego Garcia Üssü yer alıyor.
"Uluslararası Hukuka Aykırı" Gerekçesi
Londra merkezli kaynaklara dayandırılan bilgilere göre Başbakan Starmer, Washington'dan gelen talebi geri çevirirken, İran'a yönelik kapsamlı bir saldırının mevcut şartlarda uluslararası hukuka aykırı olacağını savundu. Starmer yönetiminin, ABD'nin İran'a karşı askeri planlarına doğrudan dahil olmanın İngiltere'yi yasal ve diplomatik açıdan zor durumda bırakacağı görüşünde olduğu belirtiliyor.
Bu ret cevabının, Beyaz Saray'da soğuk duş etkisi yarattığı ve Başkan Trump'ın tepkisini çektiği ifade ediliyor.
Trump'tan Sert Tepki: "Diego Garcia'yı Başkasına Vermeyin"
İki lider arasındaki gerilimin fitili, sadece İran meselesiyle değil, aynı zamanda Diego Garcia Üssü'nün geleceğiyle ilgili tartışmalarla da ateşlenmiş durumda.
Trump, 18 Şubat'ta kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, İngiltere'nin Chagos Takımadaları'nı (Diego Garcia'nın da içinde bulunduğu bölge) Morityus'a devretme planını sert sözlerle eleştirdi. Trump, paylaşımında şu ifadelere yer verdi:
"Başbakan Keir Starmer'a Hint Okyanusu'nda stratejik bir konumda bulunan Diego Garcia için 100 yıllık bir kira sözleşmesi imzalamanın büyük bir hata olduğunu söyledim. İran, bir anlaşma yapmamaya karar verirse ABD'nin son derece istikrarsız ve tehlikeli bir rejimin potansiyel saldırısını ortadan kaldırmak için Diego Garcia'yı ve Fairford'da bulunan hava üssünü kullanması gerekebilir."
Trump ayrıca Starmer'ı uyararak, "Diego Garcia üzerindeki kontrolünü hiçbir sebeple kaybetmemeli. Diego Garcia'yı başkasına vermeyin" çağrısında bulundu.
Chagos Adaları Anlaşmazlığı Derinleşiyor
Washington ile Londra arasındaki bu askeri planlama krizinin arka planında, İngiltere'nin Chagos Adaları üzerindeki egemenliği Morityus'a devretme kararı yatıyor.
Başbakan Starmer, Morityus ile yapılan anlaşmanın Diego Garcia'daki askeri üssün geleceğini güvence altına aldığını ve üssün 99 yıllığına İngiltere (ve dolayısıyla ABD) kullanımında kalacağını savunuyor. Ancak Trump yönetimi, bu devir işlemini "zayıflık" olarak nitelendiriyor ve Çin ile yakın ilişkileri bulunan Morityus'un bölgede söz sahibi olmasından endişe duyuyor.
Trump'ın "aptallık" olarak nitelediği devir anlaşması, olası bir İran çatışmasında ABD'nin operasyonel kabiliyetini kısıtlayabileceği endişesiyle Washington'da mercek altına alınmış durumda.
RAF Fairford'un Stratejik Önemi
Tartışmaların bir diğer odak noktası olan Gloucestershire'daki RAF Fairford, ABD Hava Kuvvetleri'nin (USAF) Avrupa'daki en önemli bombardıman üslerinden biri olarak biliniyor. B-52 ve B-1B gibi uzun menzilli bombardıman uçaklarına ev sahipliği yapabilen üs, ABD'nin Orta Doğu ve Avrupa'daki hava operasyonları için kilit bir lojistik merkez konumunda.
İngiltere'nin bu üssün kullanımı için "veto" yetkisini kullanması, ABD'nin İran'a yönelik olası bir hava harekatının lojistik planlamasını derinden etkileyebilecek bir hamle olarak değerlendiriliyor.