Sivaslı lise öğrencileri, arıcıların kâbusu olan eşek arısı saldırıları ve Varroa hastalığına karşı yapay zeka destekli akıllı bir kovan sistemi geliştirdi.
BUGÜNKÜ HABERLER / SİVAS
Sivas’ta lise öğrencileri, arıcılık sektörünün en büyük sorunlarından biri olan kovan zararlılarına karşı teknolojik bir çözüm üretti. Sivas Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) öğrencileri Yusuf Boyraz, Buğlem Alban ve Duru Sirer, geliştirdikleri yapay zeka destekli sistem ile bal arılarını koruma altına almayı hedefliyor. Genç mucitlerin projesi, TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması'nda dikkatleri üzerine çekti.
Arıların "Dijital Bekçisi" İş Başında
Projenin çıkış noktası, ekip üyelerinden Yusuf Boyraz’ın ailesinin yaşadığı gerçek bir soruna dayanıyor. Amcasının arıcılıkla uğraştığını ve kovanlarının sık sık eşek arısı saldırılarına maruz kaldığını belirten Boyraz, bu durumun hem bal üretimini düşürdüğünü hem de arı kolonilerine ciddi zarar verdiğini gözlemledi.
Geleneksel yöntemlerin yetersiz kaldığını fark eden öğrenciler, sorunu teknolojiyle çözmek için kolları sıvadı. Geliştirilen sistem, kovan girişine yerleştirilen yüksek çözünürlüklü bir kamera ve bu kameradan gelen görüntüleri işleyen bir yapay zeka algoritmasından oluşuyor.
Dostu Düşmanı Ayıran Teknoloji
Sistemin çalışma prensibi, "nesne tespiti" teknolojisine dayanıyor. Öğrenciler, yapay zekayı bal arıları ve eşek arıları arasındaki fiziksel farkları ayırt edebilecek şekilde eğitti. Kamera, kovan girişine yaklaşan canlının bir bal arısı mı yoksa tehdit oluşturan bir eşek arısı mı olduğunu saniyeler içinde analiz ediyor.
Tehdit algılandığında sistem otomatik olarak devreye giriyor. Kovan girişine entegre edilen özel bir hava üfleme mekanizması (hava motoru) çalışarak, eşek arısını kovandan fiziksel olarak uzaklaştırıyor. Bu sayede bal arılarına zarar vermeden, kimyasal ilaç kullanmadan, tamamen mekanik ve yazılımsal bir koruma kalkanı oluşturuluyor.
Varroa Hastalığına Erken Teşhis
Gençlerin geliştirdiği "Akıllı Kovan Sistemi" sadece eşek arılarına odaklanmıyor. Arıcılıkta koloni çöküşlerine neden olan ve "arıların kanseri" olarak bilinen Varroa paraziti de sistemin takibinde. Görüntü işleme teknolojisi, arıların üzerindeki parazitleri tespit ederek üreticiye erken uyarı sağlama potansiyeli taşıyor.
- sınıf öğrencisi Yusuf Boyraz, sistemin enerji ihtiyacının da düşünüldüğünü belirterek, "Projemiz güneş panelleriyle entegre çalışabiliyor. Böylece elektrik altyapısının olmadığı kırsal alanlarda ve yaylalarda da kesintisiz koruma sağlayabiliyoruz" ifadelerini kullandı.
Kayseri’de düzenlenen 57. TÜBİTAK Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması Bölge Sergisi'nde sergilenen proje, hem ziyaretçilerden hem de jüriden tam not aldı. Genç mucitler, projelerini daha da geliştirerek arıcılık sektörüne profesyonel bir ürün kazandırmayı hedefliyor.