ABD Başkanı Trump’ın ikinci döneminde artan gümrük vergisi baskısı ve Çin’in tedarik zincirlerindeki hakimiyeti, Brüksel ve Yeni Delhi’yi harekete geçirdi. 19 yıldır sonuçlandırılamayan serbest ticaret anlaşması, jeopolitik zorunlulukların gölgesinde imzalandı.
Avrupa Birliği (AB) ile Hindistan, yaklaşık yirmi yıldır süren inişli çıkışlı müzakerelerin ardından, küresel ticaret dengelerini değiştirecek kapsamlı bir Serbest Ticaret Anlaşması’na (STA) imza attı. Yeni Delhi’de düzenlenen 16. AB-Hindistan Zirvesi’nde duyurulan mutabakat, yalnızca ekonomik bir işbirliği değil, aynı zamanda değişen dünya düzenine karşı stratejik bir hamle olarak kayıtlara geçti.
Müzakereleri 2007 yılında başlayan ancak taraflar arasındaki derin görüş ayrılıkları nedeniyle 2013’te askıya alınan, 2022’de ise yeniden canlandırılan süreç, nihayet mutlu sonla bitti. Anlaşmanın imzalanmasında, ABD Başkanı Donald Trump’ın ikinci döneminde uyguladığı agresif "Önce Amerika" politikaları ve gümrük tarifeleri ile Çin’in küresel tedarik zincirindeki dominasyonunu kırma arayışı belirleyici oldu.
"Tüm Anlaşmaların Anası"
Hindistan Başbakanı Narendra Modi, anlaşmayı "tüm anlaşmaların anası" olarak nitelendirerek, bunun sadece bir ticaret paktı olmadığını, aynı zamanda ortak refah için yeni bir yol haritası sunduğunu vurguladı. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise anlaşmanın, korumacı politikalara karşı kurallara dayalı bir "karşı model" oluşturduğunu belirterek, "Dünyanın en büyük iki demokrasisi arasındaki ortaklığı derinleştiriyoruz" mesajını verdi.
Yaklaşık 2 milyar kişilik bir nüfusu ve küresel ekonomik üretimin dörtte birini kapsayan bu anlaşma ile AB menşeli malların yüzde 96,6’sında gümrük vergilerinin ya tamamen kaldırılması ya da sembolik seviyelere çekilmesi öngörülüyor. Brüksel, bu sayede Avrupalı şirketlerin yıllık 4 milyar avro gümrük vergisi tasarrufu sağlayacağını ve Hindistan’a ihracatın 2032 yılına kadar iki katına çıkacağını hesaplıyor.
Otomotiv ve Tarımda Kritik Düzenlemeler
Anlaşmanın en dikkat çekici maddelerinden biri, yıllardır müzakereleri tıkayan otomotiv sektörüyle ilgili oldu. Hindistan, Avrupa otomobillerine uyguladığı yüzde 110’luk gümrük vergisini kademeli olarak yüzde 10’a düşürmeyi kabul etti. Ancak yerli üreticiyi korumak adına yıllık 250 bin araçlık bir kota uygulanacak. Bu durumun özellikle Mercedes-Benz, BMW ve Volkswagen gibi Alman devlerinin Hindistan pazarındaki payını artırması bekleniyor.
Benzer şekilde, Avrupa şaraplarında uygulanan yüzde 150’lik vergi yüzde 20’ye çekilirken, zeytinyağı vergisi 5 yıl içinde tamamen sıfırlanacak. Ancak AB, kendi çiftçisini korumak adına sığır eti, tavuk, pirinç ve şeker gibi hassas ürünleri anlaşma kapsamı dışında tutmayı başardı.
İş Gücü Göçü ve Vize Kolaylığı
Anlaşmanın sadece mal ticaretini değil, hizmetler ve iş gücü hareketliliğini de kapsadığı görüldü. İmzalanan "mobilite çerçeve anlaşması" ile Avrupa’nın, özellikle de Almanya’nın yaşadığı nitelikli iş gücü açığının kapatılması hedefleniyor. Hintli uzmanların AB ülkelerine göçünün kolaylaştırılması, vize süreçlerinin hızlandırılması ve bürokratik engellerin azaltılması konusunda mutabakata varıldı.
Trump ve Çin Faktörü Uzlaşmayı Zorladı
Analistler, anlaşmanın ticari kazanımlarından ziyade zamanlamasına dikkat çekiyor. Trump yönetiminin yüzde 50’ye varan gümrük tarifesi tehditleri ve Çin’e alternatif bir tedarik zinciri oluşturma ihtiyacı, Brüksel ve Yeni Delhi’yi bazı iddialı taleplerinden vazgeçerek "sınırlı ama stratejik" bir uzlaşıya itti.
Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü (IfW) projeksiyonlarına göre, anlaşmanın her iki tarafın GSYH’sini yıllık bazda yüzde 0,13 artırması ve 136 milyar dolar seviyesindeki ikili ticaret hacmini 2030’a kadar 200 milyar doların üzerine taşıması bekleniyor.
Anlaşmanın tam kapasiteyle uygulanabilmesi için Avrupa Parlamentosu’nun onayı ve yasal incelemelerin tamamlanması gerekiyor. Sürecin 2026 yılı sonuna kadar tamamlanması hedefleniyor. Ayrıca zirvede, Hindistan’ın Rusya ile olan geleneksel savunma bağlarını gevşetmeye yönelik yeni bir güvenlik ortaklığı kurulması kararı da alındı.