Yılın ilk üç ayında tırmanan bölgesel çatışmalar ve lojistik darboğazlar, emtia fiyatlarında yönü belirleyen temel unsur oldu. Enerji ve tarım ürünleri arz endişeleriyle hızla yükselirken, baz metallerde ve değerli madenlerde dalgalı bir seyir izlendi.
Bugünkü Haberler’in derlediği piyasa verilerine göre, yılın ilk çeyreğinde küresel emtia piyasalarına artan jeopolitik gerilimler yön verdi. Özellikle ABD, İsrail ve İran hattında yaşanan sıcak çatışmalar ile küresel tedarik zincirindeki aksamalar, emtia fiyatlarında ürün bazlı keskin ayrışmalara neden oldu.
Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin aksaması ve lojistik zincirlerin zarar görmesi enerji ve tarım ürünlerine güçlü şekilde prim yaptırırken, güçlenen dolar ve tahvil faizlerindeki artış bazı değerli madenler ile baz metaller üzerinde satış baskısı yarattı.
Enerji Rallisi Öne Çıktı
Orta Doğu'da tırmanan gerilim, ilk çeyrekte özellikle enerji piyasalarını derinden etkiledi. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 47,2 oranında artarak 119,50 dolar ile Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyesini test etti. Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise aynı dönemde yüzde 76,6 oranında değer kazandı. Bölgedeki arz akışının sekteye uğraması ve Katar'ın LNG üretimini durdurmasının yarattığı sarsıntı ile Avrupa'da (TTF) doğal gaz kontratları yüzde 96,2 gibi dikkat çekici bir artış gösterdi.
Altın ve Gümüş Güvenli Liman Statüsünü Korudu
Bölgesel savaş ve artan jeopolitik risklere rağmen değerli metallerde altına ve gümüşe olan talep ilk çeyrekte canlı kaldı. Altının ons fiyatı çeyreği yüzde 8,2, gümüşün ons fiyatı ise yüzde 5,7 kazançla tamamladı. Dönem içinde ons altın 5 bin 598 dolara, gümüş ise 121,7 dolara ulaşarak tarihi zirvelerini gördü.
Ancak, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimlerine ilişkin beklentilerin ötelenmesi ve güvenli liman olarak dolara yönelimin artması nedeniyle mart ayında sert geri çekilmeler yaşandı. Diğer değerli metallerden platin yüzde 4,6, paladyum ise yüzde 7,3 oranında değer kaybetti.
Alüminyumda Tesis Hasarları ve Arz Açığı Endişesi
Baz metaller tarafında alüminyum ve çinko pozitif yönde ayrıştı. Alüminyum fiyatları yüzde 18,3, çinko ise yüzde 16,7 yükseldi. Küresel alüminyum üretiminin önemli bir kısmının gerçekleştiği Basra Körfezi'nde tansiyonun yükselmesi ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki 1,6 milyon ton kapasiteli Et-Tavila tesisinin saldırılar sonucu hasar alması, pazarda büyük bir açık yaşanacağı beklentilerini kuvvetlendirdi. Bakır, nikel ve kurşun gibi diğer baz metaller ise doların küresel gücü ve yavaşlayan ekonomik aktivite beklentileri nedeniyle yatırımcısına kaybettirdi.
Tarımda Enerji ve Gübre Maliyetleri Fiyatlara Yansıdı
Petrol fiyatlarındaki yükselişin tarımsal girdileri ve gübre maliyetlerini pahalılaştırması, gıda emtialarında sert artışları beraberinde getirdi. Chicago Ticaret Borsası verilerine göre, buğday fiyatları yüzde 21,5 oranında artarak Haziran 2024'ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. Aynı dönemde soya fasulyesi yüzde 11,8, pirinç yüzde 11,4 ve mısır yüzde 4 prim yaptı. Mısır fiyatlarındaki artışta, yükselen petrol fiyatlarının biyoyakıtlara olan talebi canlandırması da etkili oldu.
Tarımsal ürünlerin diğer cephesinde ise iklimsel ve mevsimsel koşullar etkiliydi. Batı Afrika'daki olumlu hasat beklentileri nedeniyle kakaonun ton fiyatı yüzde 45,6 oranında çakılırken, kahve fiyatları da Brezilya'daki yağışların arz fazlası yaratabileceği beklentisiyle yüzde 14,3 geriledi. Teksas'taki kuraklık endişeleri ise pamuk fiyatlarını yüzde 8,9 yukarı taşıdı.