Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi Psikiyatri ve Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Filiz Civil Arslan, kış aylarında azalan gün ışığının serotonin seviyelerini düşürerek mevsimsel depresyonu tetiklediğini belirterek, bu durumla başa çıkmak için gün ışığından yararlanma ve düzenli egzersiz tavsiyesinde bulundu.
Kış mevsiminin etkisini sürdürmesi ve günlerin kısalmasıyla birlikte, toplumda "kış hüznü" olarak da bilinen mevsimsel duygudurum bozuklukları daha sık görülmeye başlandı. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi Psikiyatri ve Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Filiz Civil Arslan, mevsim geçişlerinin ruh sağlığı üzerindeki biyolojik etkilerine dikkat çekerek önemli uyarılarda bulundu.
Serotonin ve Melatonin Dengesi Bozuluyor
Mevsimsel depresyonun temelinde biyolojik saat ve hormon dengesindeki değişimlerin yattığını vurgulayan Prof. Dr. Arslan, özellikle güneş ışığının azalmasının beyin kimyasını doğrudan etkilediğini ifade etti.
Güneş ışığının insan psikolojisi üzerindeki kritik rolüne değinen Arslan, "Güneş ışığının azalmasıyla serotonin miktarında düşme oluyor ve bu durum depresyon gibi belirtilere yol açıyor." dedi. Mutluluk hormonu olarak bilinen serotoninin azalması, kişide enerji kaybı, isteksizlik ve karamsarlık gibi tabloların ortaya çıkmasına zemin hazırlıyor.
Prof. Dr. Arslan ayrıca, karanlıkta salgılanan ve uyku düzenini sağlayan melatonin hormonunun da bu süreçte etkili olduğunu belirtti. Kış aylarında gün ışığının azalmasıyla melatonin üretiminin artabildiğini, bunun da gün içinde sürekli uyku hali ve yorgunluk hissine neden olabildiğini kaydetti.
Belirtiler Sonbaharda Başlıyor
Mevsimsel depresyonun genellikle sonbahar aylarında başlayıp kış boyunca devam ettiğini belirten uzmanlar, ilkbaharla birlikte belirtilerin hafiflediğini gözlemliyor. Prof. Dr. Arslan, bu süreçte kişilerde görülen en yaygın belirtileri şöyle sıraladı:
- Sürekli üzgün ve karamsar hissetme,
- Günlük aktivitelere karşı ilgi kaybı,
- Enerji düşüklüğü ve sürekli yorgunluk,
- Uyku düzeninde bozulmalar (aşırı uyuma veya uykusuzluk),
- İştah değişiklikleri ve kilo alımı.
"Gün Işığına Çıkın ve Hareket Edin"
Prof. Dr. Filiz Civil Arslan, mevsimsel depresyonla mücadelede ilaç tedavisinin yanı sıra yaşam tarzı değişikliklerinin de büyük önem taşıdığını vurguladı. Özellikle biyolojik saatin düzenlenmesi için sabah saatlerinde gün ışığına maruz kalmanın kritik olduğunu belirten Arslan, mümkün olduğunca açık havada vakit geçirilmesini önerdi.
Fiziksel aktivitenin ruh sağlığı üzerindeki olumlu etkilerine de dikkat çeken Arslan, düzenli egzersizin serotonin seviyesini doğal yollarla artırdığını hatırlattı. Haftada en az üç gün yapılacak orta tempolu yürüyüşlerin veya egzersiz programlarının, depresif belirtilerin hafifletilmesinde etkili bir koruyucu yöntem olduğu belirtiliyor.
Uzmanlar, belirtilerin kişinin günlük yaşamını, işlevselliğini ve sosyal ilişkilerini bozacak düzeye gelmesi durumunda ise mutlaka bir ruh sağlığı profesyoneline başvurulması gerektiğinin altını çiziyor.