Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) tarafından yürütülen envanter çalışmaları kapsamında, Konya Kapalı Havzası'nda tespit edilerek kayıt altına alınan obruk sayısı 739 olarak güncellendi.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının (AFAD) Konya, Karaman ve Aksaray illerini kapsayan Konya Kapalı Havzası'ndaki "Obruk Duyarlılık Haritası" projesi, bölgedeki jeolojik hareketliliği ve güncel durumu ortaya koydu. Yapay zeka, Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ve yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinin kullanıldığı çalışmalar sonucunda, bölge genelinde kayıt altına alınan obruk sayısının 739'a yükseldiği açıklandı.
Konya AFAD İl Müdürlüğü bünyesinde 2020 yılında başlatılan proje kapsamında, saha taramaları ve uydu teknolojileriyle bölgedeki tüm çöküntüler detaylı bir şekilde analiz ediliyor. Yapılan envanter güncellemelerine göre, tespit edilen 739 obruğun 702'si Konya sınırlarında yer alırken, 29'u Karaman, 8'i ise Aksaray ilinde bulunuyor.
Çoğunluğu Son 30-35 Yılda Oluştu
Konya'da kayıt altına alınan 702 obruğun 380’inin "kuyu tipi obruk" sınıfına girdiği belirlendi. Bu obrukların büyük bir bölümünün son 30-35 yıllık süreçte oluştuğu ifade ediliyor. Bölgede ayrıca, yüzlerce yıl önce meydana gelmiş ve "ana kaya çökme obruğu" olarak adlandırılan yaklaşık 50 büyük jeolojik oluşum da tespit edildi.
Konya Kapalı Havzası'nda iklim değişikliği, kuraklık ve kontrolsüz yer altı suyu kullanımının obruk oluşumlarını doğrudan tetiklediği belirtiliyor. Yer altındaki su seviyesinin hızla düşmesiyle boşalan boşluklar, üstteki toprak tabakasının ağırlığını taşıyamayarak çöküyor.
Yeni Oluşum Hızında Azalma Gözleniyor
AFAD'ın başlattığı projenin yürürlüğe girdiği 2020 yılından bu yana bölgede toplam 126 yeni obruk meydana geldi. Verilere göre Konya'da 2020 ve 2021 yıllarında 28'er obruk oluşurken, bu sayı 2022'de 14'e, 2023'te 12'ye geriledi. 2024 yılında 32 yeni obruk kayda geçerken, 2025'te 10 ve 2026 yılında ise şu ana kadar 2 yeni obruk oluşumu tespit edildi.
Jeoloji uzmanları, geçmişte yıllık ortalama 20 civarında olan yeni obruk oluşum hızının, son dönemlerde 10'lu rakamlara doğru bir gerileme eğilimi gösterdiğine işaret ediyor.
Risk Yönetimi İçin Kritik Önem Taşıyor
Yapay zeka destekli yöntemlerle hazırlanan obruk duyarlılık haritaları, bölgedeki afet risklerinin azaltılması ve tarım arazilerinin güvenliğinin sağlanması açısından büyük önem taşıyor. Uydu görüntülerinin geriye dönük analizi sayesinde, geçmiş yıllarda oluşmuş ancak daha önce resmi kayıtlara geçmemiş çok sayıda obruk da bu çalışmayla envantere dahil edildi. Elde edilen veriler, bölgedeki planlama ve erken önlem çalışmalarına temel oluşturuyor.