Türkiye’nin 13'üncü Ramsar Alanı olan ve kuraklık nedeniyle tamamen kuruyan Kars’taki Kuyucuk Gölü Havzası, yoğun kar yağışıyla yeniden hayat belirtileri gösteriyor. Bilim insanları, 25 santimetreye ulaşan kar kalınlığının ve açılan dere yataklarının gölü eski günlerine döndüreceğini öngörüyor.
Türkiye’nin en önemli sulak alanlarından biri olan ve Doğu Anadolu’nun "kuş cenneti" olarak bilinen Kars’taki Kuyucuk Gölü, son yıllarda yaşadığı ağır kuraklık tehdidinin ardından bu kış yağan karla nefes aldı. Arpaçay ilçesi sınırlarında, deniz seviyesinden 1627 metre yükseklikte bulunan göl havzasında yapılan son ölçümlerde kar kalınlığının 25 santimetreye ulaştığı tespit edildi. Bu gelişme, gölün ekosistemini takip eden uzmanlar ve doğaseverler tarafından heyecanla karşılandı.
Kuraklıktan Kurtuluş Reçetesi: Kar Suyu
Afrika-Avrasya göç yolu üzerinde bulunması nedeniyle yüzlerce kuş türüne ev sahipliği yapan ve 416 hektarlık Ramsar Alanı statüsünde bulunan Kuyucuk Gölü, 2018 yılından itibaren şiddetli kuraklığın etkisi altına girmişti. Göl tabanının tamamen kuruması, bölgedeki biyolojik çeşitliliği ciddi oranda tehdit eder hale gelmişti. Ancak 2026 kışında bölgeyi etkisi altına alan yoğun kar yağışı, havza için kritik bir su rezervi oluşturdu.
Bölgede incelemelerde bulunan KuzeyDoğa Derneği Başkanı Prof. Dr. Çağan Şekercioğlu, mevcut durumun geçen yıla kıyasla çok daha umut verici olduğunu belirtti. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde havzada neredeyse hiç kar bulunmadığını hatırlatan Şekercioğlu, "Bu yıl ümitliyiz. Şu an Kuyucuk'ta yaklaşık 25 santimetre kar var. Kar açısından bu sene normale daha yakın bir durumdayız" değerlendirmesinde bulundu.
Kaçak Setler Yıkıldı, Derelerin Önü Açıldı
Gölün kurtarılması için yürütülen çalışmalar sadece yağışlara endeksli değil. Kars Valiliği öncülüğünde, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, DSİ 24. Bölge Müdürlüğü ve KuzeyDoğa Derneği iş birliğiyle yürütülen "Yarının Suyu Programı" kapsamında hayati adımlar atıldı.
Uzmanlar, gölü besleyen su kaynaklarının önündeki en büyük engellerden birinin insan müdahalesi olduğuna dikkat çekiyordu. Yapılan incelemeler sonucunda, göle su taşıyan 5 dere yatağının önünün kaçak setlerle kapatıldığı tespit edildi. Prof. Dr. Şekercioğlu, bölge halkının da onayı alınarak bu setlerin yıkıldığını ve derelerin yeniden göle akışının sağlandığını vurguladı.
İlkbahar Yağışları Kritik Önem Taşıyor
Havzadaki iyileşme süreci için sadece karların erimesi yeterli olmayacak. Bilim insanları, Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında beklenen ilkbahar yağışlarının gölün su seviyesini koruması açısından kritik önem taşıdığını belirtiyor.
2024 yılında havzaya düşen yağış miktarının 495 milimetre olduğunu, ancak 2025 yılında bu oranın 325 milimetreye düşerek kurak bir bozkır yağış desenine gerilediğini aktaran uzmanlar, bu yılki kar örtüsünün erimesi ve açılan dere yataklarının katkısıyla göle doğal su akışının yeniden başlayacağını öngörüyor.
2019 yılından bu yana sondaj çalışmalarıyla "can suyu" verilen Kuyucuk Gölü'nün, bu doğal beslenme kaynaklarıyla birlikte yeniden eski muazzam görünümüne kavuşması ve göçmen kuşları ağırlamaya devam etmesi hedefleniyor.