Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı desteğiyle Kars Belediyesi bünyesinde kurulan atölyede, coğrafi işaret tescilli Kars halısı aslına uygun yöntemlerle yeniden dokunuyor. Unutulmaya yüz tutmuş Kafkas desenlerini ilmek ilmek işleyen 18 kadın, hem kültürel mirası canlandırıyor hem de aile ekonomilerine katkı sağlıyor.
Doğu Anadolu’nun köklü dokuma geleneğine sahip şehirlerinden Kars’ta, geleneksel el sanatlarını yaşatmak ve kadın istihdamını artırmak amacıyla başlatılan proje ilk meyvelerini vermeye başladı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın "Sosyal Gelişmeyi Destekleme Programı (SOGEP)" çatısı altında yürütülen "Anadoludakiler" programı kapsamında, Kars Belediyesi ve Serhat Kalkınma Ajansı (SERKA) işbirliğiyle tarihi Namık Kemal Evi’nde özel bir dokuma atölyesi kuruldu.
Tarihi Mekanda Tarihi Dokunuş
"Namık Kemal Evi Yöresel Ürün Deneyimleme Atölyesi" adıyla hayata geçirilen projede, coğrafi işaret tesciliyle koruma altında olan Kars halısı merkeze alındı. Kurulan tezgahların başına geçen 18 kursiyer kadın, bölgenin yüzlerce yıllık geçmişe sahip motiflerini gün yüzüne çıkarıyor.
Proje, sadece bir meslek edindirme kursu olmanın ötesinde, bölgenin kültürel hafızasını koruma misyonu da taşıyor. Atölyede üretilen halılarda özellikle madalyon kompozisyonları, stilize edilmiş bitkisel bezemeler, ejderha figürleri, kuş ve geometrik desenler aslına sadık kalınarak işleniyor.
"Bereket" Motifiyle Geçmişe Yolculuk
Atölyedeki üretim sürecinde, bölgeye özgü sembollerin anlamları da yeni nesillere aktarılıyor. Halı ve kilim tarihindeki en eski desenlerden biri olarak bilinen "bereket" motifi, kursiyerlerin en sık başvurduğu figürler arasında yer alıyor. Koç boynuzu ve tabak desenleri gibi geleneksel formlar, kadınların elinde modern bir üretim disipliniyle yeniden şekilleniyor.
Konuyla ilgili açıklamalarda bulunan Kars Belediye Başkanı Ötüken Senger, SERKA’ya sunulan projenin kabulüyle birlikte hızla aksiyon aldıklarını belirtti. Senger, temel hedeflerinin unutulmaya yüz tutmuş Kafkas motiflerini ön plana çıkarmak ve bu kültürel mirası deforme etmeden gelecek kuşaklara aktarmak olduğunu vurguladı.
Turizme ve Ekonomiye Doğrudan Katkı
Projenin sürdürülebilirliği için ticari boyutu da planlanmış durumda. Üretilen el dokuması halı ve kilimlerin turistlere pazarlanması, böylece hem şehrin turizm gelirlerine hem de kursiyer kadınların aile bütçelerine katkı sağlanması hedefleniyor.
Proje sorumlusu Helin Yokuş, girişimin uzun vadeli hedeflerini şu şekilde özetledi: "İlk etapta bölgede halı ve kilim üretim tesisinin yeniden işler hale gelmesini sağladık. İkinci hedefimiz ise Kafkas bebeklerin üretimi ve ticaretini sürekli kılmak. İlerleyen süreçte kadın kooperatiflerinin sürece dahil olmasıyla, yeni zanaatkarların yetişmesini ve satış ağının genişletilmesini planlıyoruz. Burası sadece bir kurs değil, kadınlar için sürekli aktif kalacak sosyal ve ekonomik bir yaşam alanı olacak."
Kars halısının karakteristik özelliklerini taşıyan ürünlerin, kooperatifleşme adımlarıyla birlikte daha geniş pazarlara ulaşması bekleniyor.