İzmir merkezli teknoloji şirketi Werover tarafından geliştirilen yerli su altı robotları, hidroelektrik santrallerinde (HES) tünel suyunun boşaltılmasına gerek kalmadan denetim yapabilme imkanı sunarak enerji kaybını ve çökme risklerini minimize ediyor.
İZMİR – Türkiye’nin enerji altyapısında kritik bir rol oynayan hidroelektrik santrallerinin (HES) bakım ve denetim süreçlerinde yeni bir dönem başladı. İzmir’de geliştirilen yüksek teknolojili su altı robotları, santrallerdeki iletim tünellerinin boşaltılmasına gerek kalmadan denetim yapılabilmesini sağlayarak, hem iş güvenliğini artırıyor hem de milyonlarca liralık üretim kaybının önüne geçiyor.
Geleneksel yöntemlerde, HES tünellerinin kontrolü için içerideki tonlarca suyun tahliye edilmesi gerekiyordu. Bu işlem sadece santralin haftalarca devre dışı kalmasına neden olmakla kalmıyor, aynı zamanda tünel içindeki hidrostatik basıncın aniden değişmesiyle tünel yapısında çökme riskleri de oluşturuyordu. İzmirli teknoloji firması Werover, geliştirdiği Searover ve Explorov isimli robotik sistemlerle bu soruna yerli bir çözüm getirdi.
Suyun Tahliyesine Gerek Kalmıyor
Werover Kurucu Ortağı Zeynep Balca Yılmaz, geliştirdikleri teknolojinin HES işletmeleri için hayati öneme sahip enerji tünelleri, denge bacaları ve kapak yapıları gibi erişimi zor alanlarda kullanıldığını belirtti. Sistemin en büyük avantajının "suyun tahliyesine gerek duymaması" olduğunu vurgulayan Yılmaz, robotların dolu tünellerde dahi yüksek çözünürlüklü görüntüleme ve sonar taraması yapabildiğini ifade etti.
Geliştirilen Explorov sistemi, 14 kilometre uzunluğa kadar olan enerji tünellerinde görev yapabiliyor. Bu teknoloji sayesinde, santrallerde üretim en fazla bir gün gibi kısa bir süre durdurularak detaylı hasar tespiti ve erken uyarı sistemleri devreye alınabiliyor.
Milyonlarca Dolarlık Risk Önlenebiliyor
Klasik denetim süreçlerinin santraller için büyük bir maliyet kalemi oluşturduğuna dikkat çekiliyor. Tüneldeki suyun boşaltılması işlemi, santralin en az bir hafta boyunca elektrik üretememesi anlamına geliyor. Daha da kritiği, boşaltma sırasında yaşanabilecek olası bir tünel çökmesi, onarım maliyetlerini 20 milyon dolar seviyelerine kadar çıkarabiliyor ve santralin en az 6 ay kapalı kalmasına yol açabiliyor.
Werover Kurucu Ortağı Kazım Çağlar Erat ise tünellerde zamanla biriken tortu ve sedimentlerin enerji verimliliğini doğrudan düşürdüğüne işaret etti. Erat, "Sediment birikiminin erken tespitiyle, enerji dönüşüm kayıplarının yüzde 10'a kadar önlenmesi mümkün hale geliyor. Geliştirdiğimiz robotlar sayesinde, haftalar süren denetim operasyonları bir güne iniyor" değerlendirmesinde bulundu.
Almanya Başta Olmak Üzere İhracat Başarısı
Sadece Türkiye pazarında değil, uluslararası arenada da dikkat çeken bu teknoloji, yurt dışına ihraç edilmeye başlandı. Özellikle Almanya gibi yenilenebilir enerji altyapısına önem veren ülkelerde kullanılan Türk malı su altı robotları, enerji arz güvenliğine sağladığı katkıyla öne çıkıyor. Planlı bakım süreçlerini optimize eden ve beklenmedik arızaların önüne geçen sistem, enerji sektöründe operasyonel verimliliği artıran stratejik bir hamle olarak değerlendiriliyor.