Tarım ve Orman Bakanlığı, ekolojik dengeyi ve ekonomiyi tehdit eden istilacı yabancı türlere karşı yeni bir dönem başlattı. Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelikle, "Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi" oluşturulacak ve bu türlerin ülkeye girişi, satışı ve ticareti tamamen yasaklanacak.
Tarım ve Orman Bakanlığı, Türkiye’nin biyolojik çeşitliliğini, ekonomisini ve halk sağlığını tehdit eden istilacı türlerle mücadele stratejisini yeni bir yasal zemine oturttu. Bakanlık tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren "İstilacı Yabancı Türlerin Girişinin ve Yayılmasının Önlenmesi ile Yönetimi Hakkında Yönetmelik", ülkenin ekolojik güvenliğini sağlamak adına kritik tedbirler içeriyor.
UİST Listesi ile Sıkı Takip
Yönetmeliğin merkezinde, kısa adı UİST olan Ulusal İstilacı Yabancı Tür Listesi yer alıyor. Bu liste, Türkiye’nin doğal faunasına ve florasına ait olmayan, ancak ülkeye girdiğinde hızla yayılarak yerel türleri baskılayan, tarım alanlarına zarar veren veya insan sağlığını tehdit eden türleri kapsayacak.
Bir canlının bu listeye dahil edilebilmesi için bilimsel ve teknik kanıtlar esas alınacak. İlgili türün ülke sınırları içinde "yabancı" statüsünde olması ve mevcut ya da gelecekteki iklim koşullarında Türkiye’nin karasal veya sucul ortamlarında yaşayıp çoğalabilme potansiyeli taşıması gerekecek.
Liste, Karasal ve Sucul İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grupleri tarafından hazırlanacak ve Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonu tarafından onaylandıktan sonra Bakanlığın resmi internet sitesinden kamuoyuna duyurulacak.
Ticaretine ve Barındırılmasına Kesin Yasak
Yönetmelik, UİST Listesi’ne alınan türler için "sıfır tolerans" politikasını benimsiyor. Belirlenen yasaklar oldukça kapsamlı:
- Giriş Yasağı: Bu türler kasıtlı olarak ülkeye sokulamayacak ve transit geçişlerde taşınamayacak.
- Ticaret Yasağı: Satılamayacak, takas edilemeyecek ve ticarete konu olamayacak.
- Barındırma Yasağı: Kapalı alanlar dahil olmak üzere hiçbir yerde üretilemeyecek, büyütülemeyecek ve yetiştirilemeyecek.
Ancak bilimsel araştırmalar ve tıbbi çalışmalar için üniversiteler ve araştırma enstitülerine, Komisyon tarafından özel izin verilebilecek. Ayrıca üstün kamu yararı görülen çok istisnai durumlarda da kontrollü faaliyet izni sağlanabilecek.
36 Ay İçinde İzleme Sistemi Kurulacak
Yönetmelik sadece yasaklarla sınırlı kalmayıp, aktif bir mücadele planı da öngörüyor. UİST Listesi'nin yayımlanmasını takip eden 18 ay içinde, bu türlerin ülkeye giriş yolları ve yayılma rotaları detaylı bir analize tabi tutulacak. Hangi yolların öncelikli risk taşıdığı belirlenerek önlemler buna göre şekillendirilecek.
Bununla birlikte, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, listenin ilanından sonraki 36 ay içinde kapsamlı bir izleme sistemi kuracak. Bu sistem sayesinde istilacı türlerin varlığı erken tespit edilecek, veriler kayıt altına alınacak ve popülasyonların kontrol altına alınması için gerekirse imha yöntemleri devreye sokulacak. Olası bir yayılım durumunda ise önceden hazırlanmış "Acil Eylem Planları" derhal uygulamaya konulacak.