İsrail'de sivil ve ticari anlaşmazlıkların dini mahkemeler tarafından çözülmesinin önünü açan ve muhalefetin yoğun tepkisine neden olan yasa tasarısı meclisten geçerek yasalaştı.
İsrail parlamentosu Knesset, ülkede uzun süredir tartışma konusu olan ve Hahamlık mahkemelerinin yetki alanını sivil hukuku kapsayacak şekilde genişleten yasa tasarısını onayladı. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki koalisyon hükümetinin aşırı sağcı ve ultra Ortodoks (Haredi) ortaklarının desteğiyle gündeme getirilen düzenleme, ülkede dini hukukun sivil hayata müdahalesi konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi.
Yeni yasaya göre, daha önce yalnızca evlilik, boşanma ve din değiştirme gibi kişisel statü konularında yetkili olan devlet destekli Hahamlık mahkemeleri, artık tarafların rıza göstermesi halinde iş, ticaret ve mülkiyet gibi sivil anlaşmazlıklarda da hakem olarak görev yapabilecek. Düzenleme, mahkemelerin sivil uyuşmazlıklarda verdiği kararların devletin icra daireleri aracılığıyla uygulanabilmesine de olanak tanıyor.
Muhalefetten "Paralel Hukuk Sistemi" Eleştirisi
Yasanın meclisten geçmesi, ülkedeki seküler kesimlerin ve muhalefet partilerinin sert tepkisiyle karşılaştı. Muhalefet milletvekilleri, bu adımın ülkede "paralel bir adalet sistemi" yaratacağını ve İsrail'in seküler hukuk yapısını zedeleyeceğini savunuyor.
Özellikle kadın hakları savunucuları ve sivil toplum kuruluşları, dini mahkemelerin Yahudi şeriatı (Halaha) kurallarına göre karar vereceğini ve bu durumun iş hayatında veya mal paylaşımında kadınların aleyhine sonuçlar doğurabileceğini vurguluyor. Karşılıklı rıza şartının, aile içi veya toplumsal baskılar yoluyla ihlal edilebileceği ve bireylerin dini mahkemelere gitmeye zorlanabileceği endişesi de dile getiriliyor.
Hükümet kanadı ise tasarının tamamen gönüllülük esasına dayandığını ve mahkemelerin iş yükünü hafifleterek vatandaşlara alternatif bir uyuşmazlık çözüm yolu sunduğunu iddia ediyor. Yasanın onaylanması, İsrail'in uluslararası alanda yoğun gündeminin yanı sıra iç siyasette de kutuplaşmanın derinleştiği bir döneme denk geldi.