Ekonomik kriz ve yerel para biriminin değer kaybı nedeniyle İran genelinde başlayan protestolar üçüncü haftasına girerken, sahadan gelen son veriler bilançonun ağırlaştığını ortaya koyuyor. İnsan hakları kuruluşları, can kaybının 538’e yükseldiğini rapor etti.
İran’da 28 Aralık 2025 tarihinde Tahran Büyük Çarşı esnafının başlattığı ve kısa sürede ülke geneline yayılan ekonomik temelli protestolarda tansiyon düşmüyor. ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), ülkedeki gösterilere ilişkin yayımladığı son raporunda, hayatını kaybedenlerin sayısının 538’e ulaştığını duyurdu.
Ölenlerin 48'i Güvenlik Görevlisi
HRANA tarafından paylaşılan verilere göre, son iki haftadır devam eden olaylarda yaşamını yitirenlerin büyük çoğunluğunu göstericiler oluşturuyor. Raporda, ölen 538 kişiden 490’ının eylemci, 48’inin ise emniyet mensubu olduğu bilgisine yer verildi.
Şiddetin dozunun arttığı sokaklarda gözaltı sayılarında da ciddi bir yükseliş gözlemleniyor. İnsan hakları örgütü, şu ana kadar 10 bin 600'den fazla kişinin güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındığını belirtti.
Verilerde Çarpıcı Artış
Kuruluşun sadece bir gün önce, 10 Ocak tarihinde yayımladığı raporda ölü sayısı 116 olarak açıklanmıştı. Bir gün arayla güncellenen verilerdeki bu sert yükseliş, ülkedeki durumun ciddiyetini ve haber akışındaki zorlukları gözler önüne serdi. Önceki raporda ayrıca 2 bin 600’ü aşkın yaralı olduğu ve gözaltı sayısının 2 bin 638 civarında seyrettiği kaydedilmişti.
Tahran Yönetimi Sessizliğini Koruyor
İranlı yetkililer, protestoların başladığı günden bu yana ölü ve yaralı sayılarına ilişkin resmi bir istatistik paylaşmaktan kaçınıyor. Tahran yönetimi, rakamları doğrulamadığı gibi konuya ilişkin detaylı bir veri akışı da sağlamıyor.
Uluslararası haber ajansları da sahadaki kısıtlamalar nedeniyle verileri bağımsız kaynaklardan teyit etmekte güçlük çekiyor. Associated Press (AP), yayımladığı notta söz konusu can kaybı rakamlarını bağımsız olarak doğrulayamadığını vurguladı.
Protestoların Fitili Ekonomik Krizle Ateşlendi
Ülke genelindeki huzursuzluk, 2025’in son günlerinde İran riyalinin döviz karşısında yaşadığı rekor değer kaybı sonrası patlak vermişti. Tahran Büyük Çarşı’da esnafın kepenk kapatarak başlattığı eylemler, kısa sürede diğer kentlere sıçrayarak geniş çaplı bir halk hareketine dönüştü. Hükümet kanadından gelen "sesinizi duyuyoruz" mesajlarına rağmen sokaklardaki gerilimin sürdüğü bildiriliyor.