Ekonomik kriz nedeniyle başlayan ve ülkenin dört bir yanına yayılan gösteriler 16. gününe girerken, insan hakları örgütleri ölü sayısının endişe verici boyutlara ulaştığını ve gözaltıların 10 bini aştığını duyurdu.
İran’da yerel para biriminin döviz karşısında yaşadığı sert değer kaybı ve derinleşen ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan rejim karşıtı gösterilerde bilanço giderek ağırlaşıyor. Amerika Birleşik Devletleri merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA) tarafından yayımlanan son rapora göre, ülke genelindeki 31 eyalete yayılan olaylarda hayatını kaybedenlerin sayısı 646’ya yükseldi.
Can Kayıplarının Çoğu Sivillerden
HRANA'nın yayımladığı verilere göre, 16 gündür devam eden olaylarda yaşamını yitirenlerin büyük çoğunluğunu göstericiler oluşturuyor. Raporda, hayatını kaybeden 505 eylemcinin bulunduğu, bunlardan 9’unun on sekiz yaşından küçük olduğu belirtildi. Çatışmaların şiddeti emniyet güçlerini de etkilerken, olaylarda 133 güvenlik görevlisinin ve bir savcının öldüğü kaydedildi. Ayrıca gösteriler sırasında olay yerinde bulunan 7 sivilin de çatışmaların ortasında kalarak hayatını kaybettiği bildirildi.
Protestoların başladığı günden bu yana güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu gözaltına alınanların sayısının ise 10 bin 721’e ulaştığı ifade edildi.
Farklı Kaynaklar Benzer Tabloyu İşaret Ediyor
Norveç merkezli İran İnsan Hakları Örgütü (IHR) de sahadaki duruma ilişkin verilerini paylaştı. IHR, güvenlik güçlerine dair kayıpları raporuna dahil etmezken, gösterilerde ölen eylemci sayısının 648 olduğunu duyurdu. Örgüt, ölenler arasında 9 çocuğun bulunduğuna dikkat çekti.
Her iki insan hakları kuruluşu da binlerce kişinin yaralandığını, yaralanmaların büyük bir kısmının güvenlik güçlerinin kullandığı saçma ve plastik mermilerden kaynaklandığını vurguluyor. Tahran yönetiminden ise şu ana kadar ölü ve yaralı sayılarına ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.
Üniversite Yurtları Kapatılıyor
Gösterilerin yoğunlaştığı başkent Tahran’da, üniversite öğrencilerinin eylemlere katılımını engellemek amacıyla yeni tedbirler devreye sokuldu. Tahran Üniversitesi Eğitim İşleri Başkanlığı, lisans düzeyindeki öğrenci yurtlarının 10 gün süreyle kapatıldığını duyurdu.
Öğrencilere yurtları derhal boşaltmaları yönünde çağrı yapılırken, bu kararın kampüslerdeki öğrenci hareketliliğini kırmak ve toplanmaların önüne geçmek için alındığı belirtiliyor.
Ekonomik Kriz Sokağa Döktü
Ülkedeki huzursuzluk, 28 Aralık 2025 tarihinde İran riyalinin aşırı değer kaybetmesi üzerine Tahran Büyük Çarşı esnafının kepenk kapatmasıyla başlamıştı. Ekonomik darboğaz ve hayat pahalılığına karşı başlayan tepkiler, kısa sürede rejim karşıtı sloganlarla kitlesel gösterilere dönüşerek ülkenin tamamına yayıldı.