ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri saldırıları sonrasında dünyanın en kritik enerji koridorlarından Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine fiilen kapanması, Asya kıtasında derin bir enerji krizini tetikledi. Yakıt stokları hızla eriyen birçok ülke; ulusal acil durum ilan etme, alternatif yakıtlara yönelme, evden çalışma ve eğitime ara verme gibi sert önlemleri hayata geçiriyor.
ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı saldırılar ve Tahran'ın bölgedeki ABD üslerini hedef alan misillemeleri, küresel enerji tedarik zincirine ağır bir darbe indirdi. Çatışmalar öncesinde dünyada deniz yoluyla günlük petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yüzde 20'sinin yapıldığı Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği durma noktasına geldi. Bu durum, enerji ihtiyacının büyük bir bölümünü söz konusu rotadan sağlayan Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore başta olmak üzere Asya ülkelerini olağanüstü hal senaryolarını devreye sokmaya itti.
Kriz karşısında en somut adımı atan ülkelerden Filipinler, mevcut yakıt rezervinin 45 gün yeteceğini duyurarak "ulusal enerji acil durumu" ilan eden ilk ülke oldu. Tayvan Ekonomi Bakanlığı yalnızca 11 günlük LNG güvenlik stokları kaldığını açıklarken, Bangladeş yönetimi elindeki yakıt rezervlerinin ülkeyi sadece 9 ila 14 gün idare edebileceği uyarısında bulundu.
Alternatif Tedarikçiler ve Düşük Kaliteli Yakıtlara Dönüş
Daralan arz ve keskin şekilde yükselen fiyatlar, ülkeleri farklı enerji politikalarına zorluyor. Hindistan, tedarik ağını güvence altına almak amacıyla enerji ithal ettiği ülkelerin sayısını 27'den 41'e yükseltti. Filipinler, krizle başa çıkabilmek adına sınırlı kullanım şartıyla daha yüksek kirletici oranına sahip "Euro 2" sınıfı petrol ürünlerinin satışına onay verdi. Bangladeş ise çeşitli ülkelerden acil dizel ithalatına başladı.
Küresel ölçekte fiyatları dengelemek için stratejik rezervler de masaya yatırıldı. Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae'nin talebi ve Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol'un koordinasyonuyla, IEA üyesi ülkeler 400 milyon varil ile kurum tarihinin en yüksek miktardaki stratejik petrol rezervini piyasaya sürme kararı aldı.
Salgın Dönemini Anımsatan Kısıtlamalar Geri Döndü
Enerji tüketimini minimuma indirmek isteyen bölge ülkeleri, Kovid-19 salgını dönemindeki uygulamalara geri dönüyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in açıkladığı acil durum planına göre devlet dairelerinde haftada dört gün mesai uygulamasına geçilirken, okullar ve üniversiteler iki hafta boyunca kapatıldı.
Bangladeş'te tasarruf amacıyla üniversitelerin Ramazan Bayramı tatili erkene çekildi. Tayland hükümeti, kamu çalışanlarına evden çalışma talimatı verdi ve tüm yurt dışı seyahatlerini askıya aldı. Endonezya nisan ayından itibaren okullarda hibrit eğitime ve iş yerlerinde kısmi evden çalışma modeline geçmeyi değerlendirirken, Vietnam'da yetkililer şirketlere uzaktan çalışma modellerini hayata geçirmeleri yönünde çağrıda bulundu.
Hürmüz Boğazı'ndaki fiili ablukanın temel nedeni olan askeri hareketlilik ise sürüyor. ABD ve İsrail'in operasyonlarına karşılık veren İran, ABD üslerinin yer aldığı Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn'deki belirli hedeflere misilleme saldırıları düzenlemeye devam ediyor. Güvenlik riskleri nedeniyle sivil denizciliğe kapanan boğazın akıbeti, küresel ekonomiyi tehdit eden bir numaralı unsur konumunda.