Hürmüz Boğazı'nda artan gerilim ve uygulanan yeni kısıtlamalar, küresel deniz ticaretinin rotalarını değiştirdi. Ham petrol ve LPG tankerleri Çin ve Hindistan'a odaklanırken, yük gemileri Körfez bölgesi ile Latin Amerika limanları arasında yoğun bir hat oluşturdu.
Bölgesel çatışmaların ve artan jeopolitik tansiyonun gölgesinde, dünyanın en kritik enerji ve ticaret geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda lojistik dinamikleri tamamen yeniden şekilleniyor. Son verilere göre, Boğaz'ı kullanan gemilerin niteliğinde ve varış destinasyonlarında keskin bir ayrışma yaşanıyor.
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) verileri, şubat ayının ilk haftalarında Hürmüz Boğazı'ndan günde ortalama 129 gemi geçerken, mart ayında bu rakamın yüzde 95'lik sert bir düşüşle günlük 9 gemiye kadar gerilediğini ortaya koyuyor. Mart ayının ortalarından itibaren gemiler, büyük ölçüde İran kara sularında oluşturulan özel bir koridoru takip ederek geçiş yapmak zorunda kalıyor.
Sıkı Kontroller ve Diplomatik Geçişler
Boğaz'daki yeni düzende ticari gemilerin geçişi, oldukça kapsamlı denetimlere ve yeni şartlara bağlanmış durumda. Gemi işletmecilerinin, geçiş öncesinde Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) numarası, geminin sahiplik yapısı, detaylı kargo içeriği ve tam mürettebat listesini yetkililere bildirmesi gerekiyor.
Geçiş izinleri genellikle ülkelerin Tahran ile yürüttüğü doğrudan diplomatik müzakereler sonucunda veriliyor. Çin, Pakistan ve Hindistan gibi ülkeler diplomatik temaslarla gemilerini bu koridordan güvenle geçirirken, bazı işletmecilerin geçiş onayı için Çin yuanı cinsinden ödeme yaptığı belirtiliyor. Uluslararası denizcilik verilerine göre, mart ayı boyunca Boğaz'dan geçen ticari gemilerin dörtte birini İran bağlantılı gemiler oluştururken, Yunanistan ve Çin bağlantılı gemiler de trafiğin önemli bir kısmını üstlendi.
Enerji Taşımacılığında Yön Asya Kıtası
Bölgeden geçiş yapabilen dev tankerlerin ana hedefi ise Asya pazarı oldu. Ham petrol tankerleri, büyük ölçüde belirli bir liman adı bildirmek yerine varış noktası olarak "Çin" ibaresini kullanarak doğuya doğru ilerliyor. Sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) taşımacılığında ise rota ağırlıklı olarak Hindistan'ın doğu ve batı kıyılarındaki limanlara çevrilmiş durumda.
Öte yandan, güvenlik endişeleri nedeniyle şubat ayının sonundan bu yana durma noktasına gelen sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) trafiği, nisan ayının ilk günlerinde yeniden kısmi bir hareketlilik gösterdi. Bölgeden yola çıkan tankerler, Umman Körfezi üzerinden rotalarına devam ediyor.
Latin Amerika ve Orta Doğu Arasında "Gıda Hattı"
Enerji gemileri Asya'ya yelken açarken, kuru yük ve konteyner gemilerinin trafiği Körfez ülkeleri ve Latin Amerika arasında yoğunlaştı. Savaş ve yaptırım koşulları altında, özellikle Orta Doğu'daki limanlar ile Güney Amerika arasında yeni bir tedarik zinciri doğdu.
Brezilya'nın Rio Grande ve Santos limanları ile Arjantin'in San Lorenzo limanlarından kalkan çok sayıda dev yük gemisi, rotasını doğrudan Körfez bölgesine çevirdi. Hedef noktalarını ağırlıklı olarak "gıda taşımacılığı" koduyla bildiren bu gemiler, bölgenin tarım ürünü ve temel gıda ihtiyacını karşılayan stratejik bir lojistik köprü işlevi görüyor. Boşalan yük gemileri ise bölgeden ayrılarak yeni siparişler için tekrar okyanus rotalarına dönüyor.