ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’nda tansiyon yükseldi. Boğazın kapatıldığına dair resmi bir açıklama yapılmazken, bazı ticari gemilerin U dönüşü yaparak bölgeden uzaklaştığı tespit edildi.
Orta Doğu’da gerilim tırmanırken, küresel enerji ticaretinin can damarı sayılan Hürmüz Boğazı’nda dikkat çeken hareketlilik yaşanıyor. ABD ve İsrail kuvvetlerinin İran’a yönelik gerçekleştirdiği son saldırıların ardından, bölgedeki deniz trafiğinde olağandışı manevralar gözlemlendi. Tahran yönetiminden boğazın kapatıldığına dair henüz resmi bir teyit gelmemesine rağmen, bazı ticari gemilerin rotalarını değiştirerek geri döndüğü veya körfezde beklemeye geçtiği rapor ediliyor.
Boğaz "Fiilen" Kapalı mı?
Uluslararası denizcilik çevrelerinde ve bölge basınında, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun boğazı kullanacak gemilere telsiz yoluyla uyarıda bulunduğu iddiaları dolaşıyor. Bazı kaynaklar, gemilere "Hiçbir geçişe izin verilmiyor" mesajının iletildiğini öne sürerek boğazın "fiilen" kapatıldığını iddia etse de, bu durum henüz bağımsız kaynaklarca veya İranlı yetkililerce doğrulanmış değil.
Bölgedeki deniz trafiği verileri incelendiğinde, genel akışın devam ettiği ancak belirsizlik nedeniyle bazı konteyner gemilerinin Umman Körfezi ve Hürmüz Boğazı girişinde U dönüşü yaptığı görülüyor. Risk almak istemeyen bazı armatörlerin ise gemilerini güvenli bölgelerde bekletme kararı aldığı belirtiliyor.
İngiltere Deniz Ticaret Örgütü'nden (UKMTO) Kritik Uyarı
Bölgedeki deniz güvenliğini takip eden İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), ticari gemilere yönelik acil bir uyarı yayımladı. Kurum, bölgede "önemli ölçüde" askeri faaliyet gözlemlendiğini belirterek, denizcileri elektronik harp tehdidine karşı uyardı. Uyarıda, Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) ve diğer seyir cihazlarında aksamalar yaşanabileceği, elektronik parazit ve sinyal karışıklığı ihtimalinin arttığı vurgulandı.
UKMTO ayrıca, gemilerin uluslararası çağrı kanalı olan VHF Kanal 16 üzerinden "Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığına" dair anonslar yapıldığına ilişkin çok sayıda rapor aldıklarını duyurdu. Ancak kurum, bu anonsların kaynağının belirsiz olduğunu ve şu aşamada hukuki bir bağlayıcılığı bulunmadığını ifade etti. UKMTO, söz konusu telsiz çağrılarının uluslararası hukuk uyarınca resmi bir seyrüsefer kısıtlaması teşkil etmediğini hatırlatarak, gemi kaptanlarına "azami dikkat" ile seyirlerine devam etmeleri tavsiyesinde bulundu.
Küresel Enerji Piyasaları Tetikte
Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlayan ve en dar noktası sadece 33 kilometre olan Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktası konumunda. Küresel petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20'si, yani günde ortalama 20 milyon varil petrol bu su yolundan geçiyor.
Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve İran petrollerinin yanı sıra Katar'ın sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatının tamamı dünya pazarlarına bu boğaz üzerinden ulaşıyor. Bölgedeki herhangi bir uzun süreli aksama veya kapanma riski, enerji piyasalarında şok etkisi yaratma potansiyeli taşıdığından, gelişmeler yakından takip ediliyor.