ABD merkezli insan hakları örgütü HRANA, İran'da ekonomik krizin tetiklediği ve ocak ayı başında sert müdahalelerle bastırılan gösterilerin bilançosunu güncelledi. Yeni verilere göre yaşamını yitirenlerin sayısı 7 bin 2'ye ulaştı.
BUGÜNKÜ HABERLER / DIŞ HABERLER SERVİSİ
Amerika Birleşik Devletleri’nin Virginia eyaletinde faaliyet gösteren İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), İran genelinde geçtiğimiz ay yaşanan ve "Aralık-Ocak Protestoları" olarak adlandırılan toplumsal olaylara ilişkin kapsamlı verilerini güncelledi. Örgütün yayınladığı son rapora göre, ekonomik darboğaz ve yerel para biriminin rekor değer kaybı nedeniyle patlak veren olaylarda hayatını kaybedenlerin sayısı 7 bin sınırını aştı.
Bilanço Ağırlaşıyor
HRANA tarafından paylaşılan verilere göre, 28 Aralık 2025 tarihinde başlayan ve yaklaşık iki hafta süren olaylarda toplam can kaybı 7 bin 2 olarak kayıtlara geçti. Örgüt, yaşamını yitirenlerin 214'ünün emniyet mensubu olduğunu belirtti.
Raporda dikkat çeken bir diğer istatistik ise gözaltı sayıları oldu. Ülke genelindeki eylemler sırasında toplam 52 bin 941 kişinin gözaltına alındığı ifade edildi. İnsan hakları örgütü, sahadan gelen verilerin incelenmeye devam ettiğini ve halihazırda 11 bin 730 vakanın daha araştırma safhasında olduğunu, bu nedenle sayıların ilerleyen günlerde değişebileceğini vurguladı. HRANA, bir önceki raporunda ölü sayısını 6 bin 984 olarak duyurmuştu.
Ne Olmuştu?
İran'da 2025 yılının son günlerinde, riyalin döviz karşısında yaşadığı sert düşüş ve derinleşen hayat pahalılığı, başkent Tahran'daki Kapalı Çarşı esnafının kepenk indirmesiyle başlayan bir protesto dalgasına dönüşmüştü.
28 Aralık 2025'te ekonomik taleplerle başlayan gösteriler, kısa sürede diğer şehirlere yayılarak rejim karşıtı sloganların atıldığı kitlesel eylemlere evrildi. Tansiyonun en yüksek olduğu 8 Ocak 2026 tarihinde, başkent Tahran başta olmak üzere birçok noktada şiddetli çatışmalar yaşandı.
Tahran yönetimi, olayların kontrol altına alınması amacıyla ülke genelinde internet erişimini kısıtlama yoluna gitti. Güvenlik güçlerinin 8 ve 9 Ocak tarihlerinde gerçekleştirdiği sert müdahaleler sonucunda sokak eylemleri büyük ölçüde bastırıldı.
Resmi Rakamlarla Çelişki
HRANA'nın açıkladığı veriler ile İranlı resmi makamların sunduğu tablolar arasında ciddi bir uçurum bulunuyor.
İran Şehit ve Gaziler Vakfı, Adli Tıp Kurumu verilerine dayandırarak 21 Ocak'ta yaptığı açıklamada, olaylarda toplam 3 bin 117 kişinin öldüğünü duyurmuştu. Resmi açıklamada, bu ölümlerden 2 bin 427'sinin "silahlı gruplar tarafından hedef alınan" güvenlik güçleri ve sivillerden oluştuğu belirtilmiş, geriye kalan 690 kişi hakkında ise detaylı bilgi paylaşılmamıştı.
Uluslararası gözlemciler ve insan hakları örgütleri, internet kesintileri ve bilgi akışındaki kısıtlamalar nedeniyle sahadaki gerçek tablonun netleştirilmesinin zaman alacağını belirtiyor.