Azerbaycan, 26 Şubat 1992 tarihinde Ermeni güçleri tarafından Hocalı’da gerçekleştirilen katliamın 34. yıl dönümünde kayıplarını anıyor. Ülke genelinde saat 17.00’de hayat dururken, anma törenlerinin merkezi işgalden kurtarılan Hocalı şehri oldu.
Azerbaycan tarihinin en acı sayfalarından biri olan Hocalı Katliamı’nın üzerinden 34 yıl geçti. 26 Şubat 1992 gecesi, Sovyetler Birliği'nin 366. Motorize Alayı'nın desteğindeki Ermeni güçlerinin ablukaya aldığı Hocalı kasabasında yaşanan trajedi, bugün hem başkent Bakü’de hem de olayın yaşandığı topraklarda düzenlenen törenlerle anılıyor. Azerbaycan halkı, katliamda hayatını kaybeden 613 sivilin anısına saygı duruşunda bulunuyor.
Anma Törenlerinin Adresi Değişti
Yıllarca Bakü’deki "Ana Çığlığı" anıtı önünde gerçekleştirilen devlet törenleri, bölgenin Eylül 2023’te Azerbaycan ordusu tarafından tam kontrol altına alınmasının ardından, bizzat trajedinin yaşandığı Hocalı şehrine taşındı. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Hocalı'da inşa edilen anıtı ziyaret ederek çelenk bıraktı. Törenlerde, katliamdan sağ kurtulan tanıklar ve şehit yakınları da hazır bulundu.
Törenlerde yapılan konuşmalarda, yaşananların sadece Azerbaycan halkına değil, insanlığa karşı işlenmiş bir suç olduğu vurgulandı. Bölgede devam eden yeniden inşa ve imar çalışmaları gölgesinde gerçekleşen anma, geri dönüş sürecinin de sembolik bir parçasını oluşturuyor.
Saygı Duruşu ve Sessizlik
Anma programı kapsamında, yerel saatle 17.00’de (TSİ 16.00) Azerbaycan genelinde bir dakikalık saygı duruşunda bulunuldu. Caddelerde trafik durdu, araçlar korna çalarak, gemiler ise sirenleriyle saygı duruşuna eşlik etti. Devlet bayrakları yarıya indirilirken, televizyon ve radyo kanallarında eğlence programlarına ara verildi.
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan bildiride, uluslararası toplumun Hocalı'da yaşananları "soykırım" olarak tanıması yönündeki çağrı yinelendi. Bakanlık, suçluların adalet önüne çıkarılmasının kalıcı barış için elzem olduğunu belirtti.
Tarihe Geçen Kara Gece: 26 Şubat 1992
Hocalı, Karabağ Savaşı sırasında stratejik önemi ve bölgedeki tek havalimanına sahip olması nedeniyle Ermeni güçlerinin ana hedefi haline gelmişti. Resmi verilere göre, 25 Şubat'ı 26 Şubat'a bağlayan gece gerçekleşen saldırıda savunmasız durumdaki 63'ü çocuk, 106'sı kadın ve 70'i yaşlı olmak üzere toplam 613 Azerbaycan vatandaşı katledildi.
Saldırı sırasında 487 kişi ağır yaralanırken, 1275 kişi rehin alındı. Rehin alınanlardan 150’sinin akıbeti bugüne kadar tespit edilemedi. Olay, İnsan Hakları İzleme Örgütü (Human Rights Watch) başta olmak üzere birçok uluslararası kuruluş tarafından sivil halka yönelik katliam olarak rapor edildi.
"Hocalı'ya Adalet" Kampanyası Sürüyor
Azerbaycan devleti ve sivil toplum kuruluşları, "Hocalı'ya Adalet" (Justice for Khojaly) uluslararası farkındalık kampanyası çerçevesinde dünyanın dört bir yanında etkinlikler düzenlemeye devam ediyor. Bu kampanya ile uluslararası arenada hukuki ve siyasi bir farkındalık oluşturulması ve trajedinin faillerinin cezasız kalmaması hedefleniyor.
Bugüne kadar Meksika, Pakistan, Kolombiya, Çek Cumhuriyeti, Bosna Hersek ve Peru gibi birçok ülkenin parlamentosu ile ABD'nin çeşitli eyalet meclisleri, Hocalı'da yaşananları kınayan ve soykırım ya da katliam olarak niteleyen kararları kabul etmiş durumda.