Hematolojik Nadir Hastalıklar Derneği Kurucu Başkanı Prof. Dr. Fevzi Altuntaş, yıllarca sürebilen teşhis süreçlerinin yapay zeka destekli algoritmalarla kısaltılabileceğini vurguladı. Uzmanlara göre yeni dijital sistemler, gözden kaçan belirtileri yakalayarak erken tedavi şansı sunuyor.
Tıpta "nadir" olarak sınıflandırılan ancak toplamda milyonlarca insanı etkileyen hastalıkların en büyük çıkmazı olan geç teşhis sorunu, gelişen dijital teknolojilerle aşılmaya çalışılıyor. Hematolojik Nadir Hastalıklar Derneği Kurucu Başkanı Prof. Dr. Fevzi Altuntaş, kan hastalıkları başta olmak üzere nadir görülen vakalarda yapay zeka (AI) ve klinik karar destek sistemlerinin kritik bir dönemeç olduğunu açıkladı.
Karmaşık Veriler Saniyeler İçinde Analiz Ediliyor
Nadir hastalıkların teşhis süreci, tıp literatüründe genellikle "tanı odisesi" (diagnostic odyssey) olarak adlandırılıyor. Hastaların doğru tanıyı alabilmek için ortalama 5 ila 7 yıl vakit kaybettiği ve çok sayıda doktor dolaştığı bu süreç, hematolojik hastalıklarda hayati riskleri artırıyor.
Prof. Dr. Altuntaş, bu zaman kaybının önüne geçmek için yapay zeka tabanlı sistemlerin önemine dikkat çekti. Geleneksel yöntemlerle gözden kaçabilen silik semptomlar veya karmaşık laboratuvar verileri, eğitilmiş algoritmalar sayesinde hızlıca taranabiliyor. Karar destek sistemleri, hastanın verilerini binlerce nadir hastalık profiliyle karşılaştırarak hekimlere "bu hastada nadir bir hematolojik bozukluk olabilir" uyarısında bulunuyor.
"Erken Tanı Hayatta Kalma Oranını Doğrudan Etkiliyor"
Hematolojik maligniteler (kan kanserleri) ve genetik kan hastalıklarında zamanın en önemli faktör olduğunu belirten uzmanlar, dijitalleşmenin tedavi başarısını doğrudan etkilediğini vurguluyor. Prof. Dr. Altuntaş’ın değerlendirmelerine göre, yapay zeka sadece bir teşhis aracı değil, aynı zamanda hekimin klinik karar verme sürecini güçlendiren bir asistan görevi görüyor.
Sistemlerin çalışma prensibi, büyük veri (big data) analizine dayanıyor. Hastanın kan değerleri, genetik test sonuçları ve klinik öyküsü sisteme girildiğinde, yapay zeka daha önce tanımlanmış nadir vakalarla eşleştirme yapıyor. Bu teknoloji, özellikle semptomları başka hastalıklarla sıkça karıştırılan nadir kan hastalıklarının ayırt edilmesinde sağlık profesyonellerine zaman kazandırıyor.
Tedaviye Erişimde Dijital Köprü
Uzmanlar, nadir hastalıklarda farkındalığın artması ve teknolojinin kliniğe entegre edilmesiyle birlikte, hastaların tedaviye erişim sürelerinin kısalacağını öngörüyor. Prof. Dr. Altuntaş, bu teknolojilerin yaygınlaşmasının, nadir hastalığa sahip bireylerin yaşam kalitesini artırmada ve sağlık sistem üzerindeki yükü hafifletmede kilit rol oynayacağını ifade etti.
Geliştirilen algoritmaların, ilerleyen dönemde sadece teşhis değil, hastaya özgü tedavi protokollerinin belirlenmesinde de (kişiselleştirilmiş tıp) daha aktif kullanılması hedefleniyor.