Güney Afrika'daki bir kaya sığınağında bulunan kuvars ok uçları üzerindeki analizler, insanların karmaşık kimyasal bileşenleri avcılıkta kullanma yeteneğini 60 bin yıl önce geliştirdiğini ortaya koydu.
Arkeologlar, insanlık tarihinin teknolojik gelişimine ışık tutan önemli bir keşfe imza attı. Güney Afrika Cumhuriyeti'nin doğusunda yer alan KwaZulu-Natal eyaletindeki Umhlatuzana Kaya Sığınağı'nda yürütülen kazı çalışmalarında, yaklaşık 60 bin yıl öncesine tarihlenen ve zehirli madde kalıntıları taşıyan ok uçları bulundu. Bu keşif, erken dönem insanların avlanma stratejilerinde kimyasal maddeleri sanılandan çok daha önce kullanmaya başladığını gösteriyor.
Kuvars Uçlarda "Gifbol" İzi
Science Advances dergisinde yayımlanan araştırma sonuçlarına göre, bölgedeki kazılarda ortaya çıkarılan geometrik şekilli kuvars parçaları detaylı laboratuvar analizlerine tabi tutuldu. İncelemeler sonucunda, bu keskin uçların üzerinde yerel halk tarafından "gifbol" (Boophone disticha) olarak bilinen zehirli bir bitkiye ait mikroskobik kalıntılar tespit edildi.
Gifbol bitkisi, bugün dahi Güney Afrika'daki yerli San toplulukları tarafından geleneksel avcılıkta ok zehri yapımında kullanılıyor. Arkeologlar, 60 bin yıl önce yaşamış insanların da bu bitkinin toksik özelliklerini keşfettiklerini ve ölümcül etkisini artırmak için ok uçlarına uyguladıklarını belirledi.
Bilişsel Gelişimin Göstergesi
Keşif, sadece teknolojik bir ilerlemeyi değil, aynı zamanda erken insanların bilişsel kapasitesindeki gelişimi de gözler önüne seriyor. Zehirli ok yapımı; uygun bitkinin toplanması, zehrin işlenmesi ve silahın üzerine uygulanması gibi çok aşamalı ve karmaşık bir planlama süreci gerektiriyor.
Araştırmanın başındaki isimlerden Johannesburg Üniversitesi Arkeoloji Bölümü'nden Profesör Marlize Lombard, bulguların önemine dikkat çekerek, bu keşfin insanların "ok zehri" kullandığına dair en eski doğrudan kanıt olduğunu vurguladı. Lombard, Güney Afrika'daki atalarımızın yay ve ok teknolojisini tahmin edilenden çok daha önce icat ettiğini ve doğadaki kimyasalları manipüle etme yeteneğine sahip olduklarını ifade etti.
Avcılık Stratejilerini Değiştirdi
Uzmanlar, kemik veya taş uçlu okların tek başına büyük avları devirmekte her zaman yeterli olmadığını, ancak zehir ilavesinin avcılık verimini ciddi oranda artırdığını belirtiyor. 60 bin yıl öncesine dayanan bu "biyolojik silah" kullanımı, insanların hayatta kalma mücadelesinde doğayı kendi avantajlarına nasıl çevirdiklerinin somut bir örneği olarak kayıtlara geçti.
Umhlatuzana Kaya Sığınağı'ndaki bu bulgular, Orta Taş Devri insanlarının zihinsel yeteneklerinin ve alet yapım teknolojilerinin, modern insanınkine şaşırtıcı derecede yakın olduğunu bir kez daha kanıtlamış oldu.